W obiektywie shipspottera czyli z migawką nad portową sadzawką: Z cyklu muzea morskie/jednostki muzealne ... cz. 46 - PVL-109 VALVAS ex USCGC BITTERSWEET (WLB/WAGL-389)

sobota, 19 września 2026

Z cyklu muzea morskie/jednostki muzealne ... cz. 46 - PVL-109 VALVAS ex USCGC BITTERSWEET (WLB/WAGL-389)

PVL-109 VALVAS ex USCGC BITTERSWEET (WLB/WAGL-389) – ex amerykański 180 stopowy tender do transportu i stawiania boi oraz innych oznaczeń nawigacyjnych, należący do typu C nazywanego też typem Iris, zbudowany w 1944 roku dla Straży Wybrzeża Stanów Zjednoczonych przez położoną w Duluth w stanie Minnesota stocznię Zenith Dredge Company jako USCGC BITTERSWEET. Po wcieleniu do służby, co nastąpiło 11 maja 1944 roku jednostka została przydzielona do 17 Dystryktu Straży Wybrzeża z portem macierzystym w Kodiak na Alasce, zaś jej głównym zadaniem miała być obsługa oznaczeń nawigacyjnych (ATON – aids to navigation). 18 czerwca 1944 roku USCGC BITTERSWEET przybył na wody Zatoki Curtis w stanie Maryland, docierając tam idąc wpierw Rzeką Św. Wawrzyńca a następnie wzdłuż wschodniego wybrzeża. 23 września jednostka opuściła Norfolk z poleceniem skierowania się do położonego nad Pacyfikiem portu w Seattle, gdzie ostatecznie dotarła 23 października, idąc tam przez Kanał Panamski oraz zawijając po drodze do San Francisco. Do swojego portu macierzystego tender dotarł 19 listopada. 20 grudnia okręt wyruszył w stronę wysp Sitka i Adak. 5 stycznia 1945 roku opuszczono rejon wyspy Adak kierując się via Dutch Harbor do Kodiak, gdzie przybyto 11-ego tego samego miesiąca. 15 stycznia USCGC BITTERSWEET wyruszył z pomocą jednostce patrolowej YP-73, która weszła na skały w rejonie Hanin Rocks, odnosząc poważne uszkodzenia. Po przebyciu na miejsce wypadku stwierdzono, że pechowa jednostka jest nie do uratowania, w związku z czym przejęto z jej pokładu 6 członków załogi, których następnie odstawiono do Kodiak, po czym powrócono na miejsce zdarzenia by odszukać pozostałych 9 członków załogi YP-73. Niestety tym razem żywych już nie odnaleziono, udało się natomiast odzyskać 6 ciał z pokładu jednostki oraz 3 ciała z pokładu tratwy. Kolejnym zadaniem dla stacjonującego w Kodiak tendra była obsługa oznaczeń nawigacyjnych na pobliskich wodach. 2 lutego USCGC BITTERSWEET wyruszył w rejs do Dutch Harbor zawijając po drodze do Cordova. W docelowym porcie na pokład jednostki przyjęto ludzi oraz ładunek przeznaczony dla wyspy Chernabura, skąd następnie skierowano się w stronę Squaw Bay. 1 marca przebywający w Baralof Bay tender skierował się do Dutch Harbor, gdzie na jego pokład załadowano materiały oraz sprzęt potrzebny do prac z oznaczeniami nawigacyjnymi w rejonie Cold Bay, gdzie przebywała od 9 do 17 marca. Dnia 19 marca USCGC BITTERSWEET skierował się w stronę Kinzarof Lagoon, gdzie na brzeg wysadził ekipę ratunkowa, która miała dotrzeć na miejsce, w którym rozbił się samolot należący do wojsk lądowych. Jeszcze tego samego dnia na jednostce otrzymano polecenie skierowania się do Bristol Bay aby tam przeprowadzić akcję ratowniczą, w związku z wypadkiem samolotu C-47 Dakota, który rozbił się w pobliżu Gór Katedralnych. Po dotarciu do położonej w sąsiedztwie Bristol Bay zatoki Gerstele, 24 marca tender podjął z brzegu przy pomocy łodzi ekipę ratunkową, składająca się z 2 żołnierzy oraz 14 psów zaprzęgowych. Po zakończeniu tego zadania powrócono do Cold Bay, gdzie na brzeg przekazano ratowników, powracając następnie do prac z oznaczeniami nawigacyjnymi, które trwały do 28 marca, kiedy to ze względu na silne wiatry musiano przerwać wszystkie prace, powracając do nich 31 marca (w przerwie tej USCGC BITTERSWEET pomógł w wyładunku łodzi z pokładu transportowca USS BESBORO, którego urządzenia załadunkowe uległy awarii). Po zakończeniu prac 1 kwietnia, zgodnie z otrzymanym poleceniem okręt zabrał 25 ton wyposażenia z wycofanej ze służby stacji paliwowej w pobliżu latarni morskiej Akutan, które następnie dostarczył do Dutch Harbor. Po wykonaniu tego zadania jednostka do końca kwietnia operowała w rejonie wysp Attu i Shemeya, zajmując się tamtejszymi oznakowaniem nawigacyjnym. W maju USCGC BITTERSWEET dostarczył zaopatrzenie dla położonej na Cape Sarichef latarni morskiej a następnie udał się do Bristol Bay, gdzie wspierał operacje związane z oznakowaniem nawigacyjnym. 15 maja okręt powrócił do Dutch Harbor, skąd po załadowaniu materiałów i zaopatrzenia skierował się do Mishagak Bay, gdzie następnie operował do końca miesiąca. 4 czerwca USCGC BITTERSWEET powrócił do Dutch Harbor, gdzie następnie przebywał przez 10 dni, w międzyczasie wspierając prace przy lokalnym oznakowaniu nawigacyjnym. 15 czerwca jednostka wyruszyła w rejs, kierując się w stronę wysp Saint George i Saint Paul, na które miała dostarczyć niezbędne zaopatrzenie. 28 czerwca powrócono do Dutch Harbor, skąd po załadowaniu zaopatrzenia Czerwonego Krzyża oraz przyjęciu na pokład urzędników ponownie skierowano się w stronę wyspy Saint Paul, gdzie 30 czerwca wyładowano na brzeg materiały oraz urzędników. Lipiec upłynął jednostce pod znakiem obsługi oznaczeń nawigacyjnych w rejonie Aleutów. Pierwsza połowa sierpnia to kolejna służba dozorowa tym razem w rejonie wysp Unalaska i Kodiak. 19 sierpnia jakby dla odmiany od monotonii codziennej służby USCGC BITTERSWEET został wyznaczony do roli jednostki flagowej eskorty konwoju ZM, który obok jednostek amerykańskich składał się z 9 rosyjskich okrętów wojennych. Po dotarciu na wyznaczoną w rozkazach pozycję na Morzu Barentsa amerykańska eskorta zawróciła do bazy. Pod koniec miesiąca okręt przewiózł z Dutch Harbor do Ketchikan przeznaczone dla tego portu zaopatrzenie. 19 września do czasu zluzowania przez USCGC CYANE tender bezskutecznie poszukiwał barki z kłodami, która 13 września zerwała się holu holownika VANGUARD. Po zakończeniu wojny do obowiązków USCGC BITTERSWEET oprócz obsługi oznakowania nawigacyjnego doszło jeszcze egzekwowanie prawa. 19 maja 1947 roku jednostka asystowała mającemu problemy w pobliżu Dutch Harbor statkowi SQUARE KNOT. Pomiędzy 27 sierpnia a 2 grudnia tymczasowym portem macierzystym tendra zostało Ketchikan. W okresie 7-10 listopada 1948 roku USCGC BITTERSWEET wziął udział w akcji poszukiwania samolotu, który zaginął w rejonie Zatoki Portage. 10 czerwca 1949 roku, na wodach Zatoki Unalaska jednostka pomagała mającemu problemy statkowi BOGOSOF ISLAND a pięć dni później, 15 czerwca poszukiwała na wodach Cold Bay jednostki rybackiej SUNSET BODIES. 30 października tego samego roku, w pobliżu Cape St. Elias okręt asystował mającemu problemy holownikowi EEK. 15 czerwca 1950 roku w związku z wezwaniem radiowym USCGC BITTERSWEET udzielił pomocy medycznej w Squaw Harbor. W okresie od 26 do 28 czerwca 1951 roku okręt prowadził patrol wód w pobliżu Kodiak. Niecały miesiąc później, w dniach 23 – 25 lipca tender został zaangażowany do poszukiwań kanadyjskiego samolotu DC-4, który zaginał w rejonie Yakutat. Od 14 do 19 lipca1952 roku, w pobliżu Pasagshak Point USCGC BITTERSWEET asystował holownikowi USS MAHOPAC. W tym samym roku, w dniach 24 – 27 listopada okręt wziął udział w poszukiwaniach zaginionych lotów MATS 1105 i MATS 1107 (samolot Douglas C-124 Globemaster II). 18 marca 1953 roku w związku z wezwaniem radiowym okręt udzielił pomocy medycznej w Karluk Village, po czym pięć dni później, 23 marca w rejonie Kodiak asystował mającej problemy jednostce rybackiej WAJKO 21. W lipcu tego samego roku tender wpierw 4 lipca w pobliżu Kodiak uzupełnił paliwo na łodzi latającej PBM a następnie 13 lipca na wodach Graves Harbor asystował kutrowi SWEETBRIER. 12 marca 1957 roku załoga jednostki udzieliła pomocy medycznej mieszkańcom wioski Nikoloski. Niecały rok później 3 marca 1958 roku USCGC BITTERSWEET wziął udział w akacji ratunkowej jak nastąpiła po rozbiciu się samolotu Aero Commander (lot 41458). 29 stycznia 1966 roku okręt udzielił pomocy załodze śmigłowca USCG Sikorsky HH-52A (No CGAC 1393), który w trakcie ewakuacji medycznej rozbił się w Lancaster Cove (w pobliżu Cholmondeley Sound). Poza uratowaniem załogi oraz wymagającego pomocy medycznej pacjenta USCGC BITTERSWEET przy pomocy bomu podniósł z wody kadłub śmigłowca, którego następnie wraz z pasażerami dostarczył następnego dnia do bazy lotniczej straży wybrzeża na Annette Island. Dwa lata później 12 kwietnia 1968 roku w trakcie prowadzonej akcji ratunkowej okręt uderzył o podwodny obiekt, odnosząc uszkodzenia, które czasowo wyłączyły go ze służby. W tym samym roku, 7 lipca jednostka pomagała ugasić pożar w porcie Ketchikan. W połowie 1976 roku USCGC BITTERSWEET przeszedł gruntowny remont w stoczni USCG w Curtis Bay w stanie Maryland, po którym od końca 1976 roku aż do momentu wycofania ze służby stacjonował w Woods Hole w stanie Massachusetts, gdzie był wykorzystywany do obsługi oznakowania nawigacyjnego oraz łamania lodu. W grudniu tego samego roku jednostka uczestniczyła w akcji ratunkowej zbiornikowca ARGO MERCHANT, który na skutek m.in. błędu nawigacyjnego osiadł na mieliźnie a następnie zatonął na południowy wschód od Nantucket Island, powodując jeden z największych rozlewów paliwa w historii. Na początku lat 80-tych USCGC BITTERSWEET pomagał w zimie zaopatrywać Nantucket w niezbędne zapasy, w sytuacji, gdy cieśnina Nantucket Sound w tym czasie zamarzała. W listopadzie 1980 (w innych źródłach podawany jest też rok 1981) jednostka pomagała usuwać skutki rozlewu paliwa jaki był następstwem wejścia na mieliznę w rejonie Penobscot Bay, idącego z ładunkiem z Bostonu do Bangor tankowca CHRISTIAN REINAUER. W maju 1987 roku jako część Międzynarodowego Patrolu Lodowego, operujący na wodach Grand Banks USCGC BITTERSWEET zbierał dane hydrograficzne z dryfujących boi. 23 czerwca 1989 roku tender po raz kolejny pomagał usuwać skutki wycieku paliwa, tym razem ze zbiornikowca WORLD PRODIGY, który wszedł na mieliznę Brenton Reef w pobliżu zatoki Narragansett. W maju i czerwcu 1990 roku jednostka dwukrotnie brała udział w akcjach udzielania pomocy mającym problemy statkom pasażerskim – za pierwszym razem podejmując z pokładu REGENT STAR (wybuchł na nim pożar w maszynowni, w wyniku którego pozbawiony napędu statek osiadł na mieliźnie w zatoce Delaware) aż 882 osoby a za drugim tym razem z BERMUDA STAR (wszedł na mieliznę w pobliżu Cape Cod) 682 osoby. 16 listopada tego samego roku tym razem sam tender wszedł na mieliznę, do czego doszło w rejonie Juniper Pont, nie odnosząc na szczęście poważniejszych uszkodzeń. Od 25 kwietnia do 27 maja 1991 roku USCGC BITTERSWEET po raz drugi uczestniczył w Międzynarodowym Patrolu Lodowym, będąc jedynym przedstawicielem Stanów Zjednoczonych AP w tej misji. 19 stycznia 1996 roku jednostka po raz kolejny pomagała usuwać rozlew paliwa, powstały tym razem po wejściu na mieliznę u wybrzeży Rhode Island (Moonstone Beach) barki paliwowej North Cape. 18 sierpnia 1997 roku po 53 latach intensywnej służby USCGC BITTERSWEET został wycofany ze służby, po czym 5 sierpnia przekazany Estonii, gdzie pod nową nazwą VALVAS (pierwszym dowódcą okrętu został kapitan Knut Mitt) rozpoczyna służbę w Estońskiej Straży Granicznej nosząc obok nazwy oznaczenie PVL-109. 27 września tego samego roku ciężkim ze względu na sztormową pogodę rejsie jednostka po raz pierwszy przybywa do Tallina. Co ciekawe i warte wspomnienia jest to, że po odzyskaniu niepodległości był on pierwszym statkiem, który przepłynął Ocean Atlantycki pod estońską banderą. Przez pierwsze lata służby VALVAS stacjonował w zatoce Pernau, gdzie wykorzystywany był głównie w roli lodołamacza oraz jednostki patrolowej i ratowniczej. Poza ww. działaniami jednostka wspierała też odbywające się na estońskich wodach ćwiczenia marynarki wojennej. W kwietniu i maju 2000 roku VALVAS uczestniczył w odbywających się w pobliżu Bornholmu międzynarodowych ćwiczeniach ratowniczych „SAREX 2000.” W czerwcu tego samego roku okręt wziął udział w kolejnych ćwiczeniach ratowniczych, tym razem estońsko – fińskich „Keri 2000”. W okresie sierpień – listopad 2000 rok VALVAS pełnił rolę jednostki dowodzenia i wsparcia w zespole BALTRON (Baltic Naval Squadron). W 2002 roku okręt wziął udział w estońsko – fińsko – rosyjskich ćwiczeniach ratowniczych „Puhas meri 2002”. W 2003 roku VALVAS wpierw uczestniczył w manewrach wojskowych „Erna Raid 2003”, w trakcie których z jego pokładu w zatoce Kolga wysadzono desant morski a następnie pełnił rolę jednostki wsparcia w trakcie międzynarodowych ćwiczeń „Open Spirit 2003”. W trakcie swojej służby okręt brał też udział w wielu akcjach poszukiwawczo – ratowniczych, m.in. jedna z nich miała miejsce w 2006 roku i dotyczyła statku RUNNER 4, który zatonął w rejonie wyspy Vanidloo. W 2010 roku ze względu na swój wiek jednostka zastała wycofana z czynnej służby i po kliku latach odstawki, dnia 11 lipca 2014 roku przekazana Estońskiemu Muzeum Morskiemu w Tallinie, gdzie do chwili obecnej jest jednym z licznych prezentowanych tam obiektów pływających.

* * *

Historia budowy
Nr budowy:	BN-CG-172
Położenie stępki:	16.09.1943
Wodowanie:	11.11.1943
Wcielenie do służby:	11.05.1944
Koszt budowy:	$ 926,769

* * *

Jednostki typu C / Iris
Nazwa i numer burtowy	Stocznia	W służbie	Wycofanie / los końcowy
BASSWOOD (WLB-388)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	12.01.1944	Wycofany 04.09.1998. Sprzedany 24.11.2000 i prawdopodobnie złomowany
BITTERSWEET (WLB-389)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	11.05.1944	Wycofany 18.08.1997. Przekazany 5 września tego samego roku Estonii i przemianowany na VALVAS (PVL-109). Od 2014 jednostka muzealna.
BLACKHAW (WLB-390)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	17.02.1944	Wycofany 26.02.1993. Sprzedany 24.11.2000 i prawdopodobnie złomowany
BLACKTHORN (WLB-391)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	27.03.1944	Zatonął na skutek kolizji ze zbiornikowcem CAPRICORN 28.01.1980 roku
BRAMBLE (WLB-392)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	22.04.1944	Wycofany w 22.05.2003. Pocięty na złom w 2023 roku
FIREBUSH (WLB-393)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	20.07.1944	Wycofany 26.05.2003. Przekazany 30 czerwca tego samego roku Nigeryjskiej Marynarce Wojennej i przemianowany na NNS NWAMBA (A 503).
HORNBEAM (WLB-394)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	14.04.1944	Wycofany 30.09.1999. Sprzedany prywatnej spółce w styczniu 2009 roku i przemianowany na RUM CAY GRACE. W 2013 po zerwaniu się z cum zdryfował na skały ulegając zniszczeniu.
IRIS (WLB-395)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	11.08.1944	Wycofany 20.06.1995. Przekazany 08.08.1997 Administracji Morskiej, dalszy los nieznany.
MALLOW (WLB-396)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	06.06.1944	Wycofany 15.05.1997. Sprzedany na złom a następnie pocięty w Salisbury w stanie Maryland.
MARIPOSA (WLB-397)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	01.07.1944	Wycofany 07.03.2000. Przekazany 17.04.2000 USN celem dalszego wykorzystania w roli pływającego hulku.
REDBUD (WLB-398)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	02.05.1944	Wycofany 20.11.1970. Sprzedany 01.03.1972 Rządowi Filipin i przemianowany na KALINGA (AG-89).
SAGEBRUSH (WLB-399)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	01.04.1944	Wycofany 26.04.1988. Zatopiony 28.04.1988 jako fragment przyszłej rafy w rejonie St. Catherines Island.
SALVIA (WLB-400)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	16.02.1944	Wycofany 04.10.1991. Sprzedany w 2020 a następnie zatopiony jako fragment przyszłej rafy w zatoce Onslow.
SASSAFRAS (WLB—401)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	23.05.1944	Wycofany 31.10.2003. Przekazany w tym samym roku Nigeryjskiej Marynarce Wojennej i przemianowany na NNS OBULA (A 504).
SEDGE (WLB-402)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	05.07.1944	Wycofany 15.11.2002. Przekazany w tym samym roku Nigeryjskiej Marynarce Wojennej i przemianowany na NNS KYANWA (A 501)
SPAR (WLB-403)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	12.06.1944	Wycofany 28.02.1997. W czerwcu 2004 roku zatopiony jako fragment przyszłej rafy 30 mli od Morehead City w stanie Północna Karolina.
SUNDEW (WLB-404)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	24.08.1944	Wycofany 27.05.1944. Jednostka muzealna w latach 2004 – 2009. W 2010 sprzedany prywatnemu przedsiębiorcy, który zachował jego muzealny charakter.
SWEETBRIER (WLB-405)	Marine and Iron Shipbuilding Corp. Duluth, Minnesota	26.07.1944	Wycofany 27.08.2001. Sprzedany w tym samym roku Marynarce Wojennej GHANY i przemianowany na GNS BONSU (P 31).
ACACIA (WLB-406)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	01.09.1944	Wycofany 07.06.2006. Od 2006 jednostka muzealna.
WOODRUSH (WLB-407)	Zenith Dredge Co., Duluth Minnesota	22.09.1944	Wycofany 02.03.2001. Sprzedany w tym samym roku Marynarce Wojennej GHANY i przemianowany na GNS ANZONE (P 30)

* * *

Dane techniczne USCGC BITTERSWEET
Wyporność:	950 t. (1945) / 1.029 t (1966)
Wymiary (d. x sz. x. z.):	55 x 11,30 x 3,7 (1945) / 4.45 (1966) m
Kadłub:	stalowy, spawany ze wzmocnieniami przeciwlodowymi, umożliwiającymi kruszenie i pływanie w lodzie.
Napęd:	pojedynczy silnik elektryczny Westinghouse DC (1.200 KM) podłączony do 2 generatorów Westinghouse DC (490 kW) napędzanych przez dwa 4-suwowe silniki wysokoprężne Cooper Bessemer GND-8
Napęd:	pojedynczy wał napędowy z pojedynczą śrubą
Prędkość:	13 węzłów (1945) / 11.9 węzła (1966)
Zasięg:	17.200 mil morskich przy prędkości 8.3 węzła
Wyposażenie pomocnicze:	1 bom do stawiania i podnoszenia boi oraz innych oznakowań nawigacyjnych o maksymalnym unosie 20 t.
Uzbrojenie (w czasie II Wojny Światowej):	1 x I armata kalibru 76 mm
	2 x I armaty automatyczne Oerlikon kal. 20 mm
	2 wyrzutnie Mousetrap pocisków przeciw okrętom podwodnym
	2 zrzutnie bomb głębinowych
	4 miotacze bomb głębinowych
Wyposażenie elektroniczne:	radar SL-1 (1944-1945)
	radar nawigacyjny Raytheon SPS-64(V)1
	sonar QBA-3A (1944-1945)
	echosonda
	kompas magnetyczny
	systemy łączności
Załoga:	1945: 80 os.
Załoga:	1962: 47 os.

* * *

Dane techniczne PVL-109 VALVAS
Wyporność:	1.029 t
Wymiary (d. x sz. x. z.):	55 x 11,30 x 3,7 (1945) / 4.45 (1966) m
Kadłub:	stalowy, spawany ze wzmocnieniami przeciwlodowymi, umożliwiającymi kruszenie lodu.
Napęd:	pojedynczy silnik elektryczny Westinghouse DC (1.200 KM) podłączony do 2 generatorów Westinghouse GE (490 kW) napędzanych przez dwa 4-suwowe silniki wysokoprężne General Motors EMD (1.500 KM)
Napęd:	pojedynczy wał napędowy z śrubą
Prędkość:	11.9 węzła
Zasięg:	17.200 mil morskich przy prędkości 8.3 węzła
Wyposażenie pomocnicze:	1 bom do stawiania i podnoszenia boi i innych oznakowań nawigacyjnych o maksymalnym unosie20 t.
Wyposażenie pomocnicze:	1 żuraw o unosie 2.6 t.
Uzbrojenie:	1 x II armata automatyczna 2M-3 kal. 25 mm
Uzbrojenie:	2 x karabiny maszynowe kal. 12,7 mm
Łodzie:	1 x łódź Zodiac dla 13 os.
Łodzie:	1 x łódź TANDAB dla 10 os.
Wyposażenie elektroniczne:	radar nawigacyjny Raytheon SPS-64(V)1
	echosonda
	kompas magnetyczny
	GPS: Magnavox 300
	systemy łączności
Załoga:	15 - 30 os.