PVL-105 TORM ex KNM ARG (P968) – estoński okręt patrolowy a do 1994 roku norweski mały okręt artyleryjsko-rakietowy typu Storm, zbudowany w 1965 roku przez norweską stocznię Bergens Mekanske Verksted w Bergen dla Marynarki Wojennej Królestwa Norwegii. W służbie od 1965 roku jako KNM ARG (P968). Po prawie 30 latach eksploatacji w 1993 roku wycofany i odstawiony w oczekiwaniu na decyzję co do dalszych losów. 16 grudnia 1994 roku na mocy porozumień pomiędzy rządami Norwegii a Estonii pozbawiony uzbrojenia kadłub dawnego KNM ARG został przekazany Estońskiej Straży Granicznej. Ceremonia przekazania miała miejsce w bazie Straży Granicznej a matka chrzestna, posłanka Valve Kirsipuu nadała mu imię TORM (jego pierwszym dowódcą został porucznik Ülo Kahre). W estońskich barwach okręt został skalsyfikowany jako jednostka patrolowa i dozbrojony w dwie podwójne armaty automatyczne 2M-3 kal. 25 mm. W 1996 roku rufowa podwójna armata kal. 25 mm została zastąpiona przez nabytą w Norwegii automatyczną armatę Bofors L/60 kal. 40 mm. W trakcie swojej służby TORM stacjonował głównie w bazach na wyspach Saaremaa i Hiiumaa a później w portach Tallin i Paldiski. W grudniu 1995 roku okręt uczestniczył w estońsko-łotewskiej "wojnie szprotowej" jaka miała miejsce na wodach Zatoki Ryskiej. W kolejnym roku jednostka wzięła udział w międzynarodowych ćwiczeniach morskich Amber Sea 96. We wrześniu 1997 roku TORM uczestniczył w akcji poszukiwawczo-ratunkowej jaka prowadzona była na wodach cieśniny Kurkse. Akcja ta była następstwem tragicznego wypadku, do którego doszło w trakcie trwających ćwiczeń wojskowych, kiedy to 22 żołnierzy z jednostki rozpoznawczej Bałtyckiego Pokojowego Batalionu próbowało przedostać się z Wyspy Pakri płytką cieśniną Kurkse na estoński brzeg. W momencie forsowania warunki pogodowe radykalnie się pogorszyły zmuszając 22 żołnierzy do walki o przetrwanie, której ostatecznie nie przeżyło 14 z nich. W dniach 18-25 września 1999 roku TORM po raz drugi brał udział w międzynarodowych ćwiczeniach Amber Sea 99, w których uczestniczyły jednostki z Łotwy, Litwy i Niemiec. TORM w czynnej służbie pozostawał do roku 2008, w tym czasie pomagając wielu jednostkom znajdującym się w niebezpieczeństwie oraz prowadząc patrole na wodach przybrzeżnych a także biorąc udział w operacjach wojskowych. Dnia 31 stycznia 2008 roku rząd Estonii podjął decyzję o wycofaniu okrętu ze służby i przekazaniu go do Estońskiego Muzeum Morskiego w Tallinie. W dniu 31 marca tego samego roku TORM został odholowany do portu Lennusadam w Tallinie, gdzie przez kilka następnych dni przebywająca na jego pokładzie dawna załoga zapoznawała i instruowała personel muzeum, jak obsługiwać i utrzymywać go. 2 kwietnia na pokładzie zabytkowego lodołamacza SUUR TOLL podpisano oficjalny dokument przekazania wycofanej jednostki muzeum morskiemu.
* * *
|
Dane techniczne jako PVL-105 TORM |
|
|
Wyporność: |
118 ton |
|
Wymiary (d. x sz. x. z.): |
36,5 x 6,3 x 1,8 m |
|
Kadłub: |
stalowy spawany, nadbudówka z włókna szklanego |
|
Napęd: |
2 silniki wysokoprężne Maybach MB 872A o łącznej mocy 7.200 KM |
|
2 wały napędowe zakończone 2 śrubami |
|
|
Prędkość: |
30 węzłów |
|
Zasięg: |
600 mil morskich przy prędkości 35 węzłów |
|
Wyposażenie pomocnicze: |
2 zestawy prądotwórcze o mocy 73 KM |
|
2 reflektory poszukiwawcze |
|
|
Uzbrojenie: |
1 x II armata automatyczna 2M-3 kal. 25 mm |
|
1 x I armata automatyczna Bofors L/60 kal. 40 mm |
|
|
Wyposażenie elektroniczne: |
radar nawigacyjny Decca TM 1226 |
|
GPS: Lowrance |
|
|
systemy łączności |
|
|
Załoga: |
8 os. |
* * *
|
Bibliografia |
|
Bernard Prézelin – The Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World 1990/1991 |
|
Eric Wertheim - The Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World 2005 |
|
https://museumships.us/estonia/torm |
|
https://meremuuseum.ee/lennusadam/en/museum-ships-in-the-outdoor-area-of-seaplane-harbour/ |
|
http://s-boot.net/englisch/norwegian-navy/storm-class.html |
* * *
Poniżej: PVL-105 TORM w Tallinie, 31.07.2026 r. (aby powiększyć kliknij na zdjęcie).
Poniżej: PVL-105 TORM z wizytą na pokładzie, Tallin 31.07.2026 r. (aby powiększyć kliknij na zdjęcie).
