U 448 Typ VIIC |
|||||
|
Stocznia: |
F. Schichau GmbH, Danzig |
||||
|
Numer zamówienia: |
1508 |
||||
|
Zamówienie: |
06.08.1940 |
||||
|
Położenie stępki: |
01.07.1941 |
||||
|
Wodowanie: |
23.05.1942 |
||||
|
Wcielenie do służby: |
01.08.1942 |
||||
|
Numer pocztowy: |
M 19 297 |
||||
|
Przebieg służby: |
|||||
|
01.08.1942 – 31.01.1943 |
8 Flotylla U-bootów, Danzig (szkolenie załogi) |
||||
|
01.02.1943 – 14.04.1944 |
7 Flotylla U-bootów, St. Nazaire (służba frontowa). |
||||
|
14.04.1944 |
Zatopiony na wodach Północnego Atlantyku na północny – wschód od Azorów (pozycja 46.22N, 19.35W) bombami głębinowymi zrzuconymi przez kanadyjską fregatę HMCS Swansea i brytyjski eskortowiec HMS Pelican. |
||||
|
Dowódcy: |
|||||
|
01.08.1942 – 14.04.1944 |
OL Helmut Dauter |
||||
|
Liczba patroli: |
4 |
||||
|
Zatopione/uszkodzone statki handlowe: |
0 |
0 |
|||
|
Zatopione/uszkodzone okręty wojenne: |
0 |
0 |
|||
|
Zestrzelone/uszkodzone samoloty: |
1 |
0 |
|||
|
14.10.1943 – Sunderland nr burtowy JM712, należący do 422 Sqn RCAF. |
|||||
|
Okres służby U 448 przed rozpoczęciem wykonywania patroli bojowych: |
|||||
|
02.08. – 30.08.1944 |
Danzig – próby okrętu w ramach UAG I. |
||||
|
31.08. – 03.09.1942 |
Gotenhafen – próby broni torpedowej w ramach TEK. |
||||
|
04.09. – 05.09.1942 |
Danzig – c.d. prób w ramach UAG I. |
||||
|
07.09. – 09.09.1942 |
Rønne/Bornholm – próby hydrofonów w ramach UAG-Schall. |
||||
|
10.09. – 12.09.1942 |
Kiel – demagnetyzacja okrętu i dewiacja kompasów. |
||||
|
15.09. – 06.10.1942 |
Hela – szkolenie w morzu w ramach Agru-Front. |
||||
|
07.10. – 27.10.1942 |
Pillau – szkolenie w strzelaniu torpedami w ramach 26 Flotylli U-bootów. |
||||
|
28.10. – 01.11.1942 |
Danzig – drobne prace wyposażeniowe realizowane przez stocznię Holm. |
||||
|
02.11. – 11.11.1942 |
Gotenhafen – ćwiczenia taktyczne w ramach 27 Flotylli U-bootów |
||||
|
11.11.1942 |
niegroźna kolizja z U 634. |
||||
|
12.11. – 06.01.1943 |
Danzig – przegląd okrętu oraz prace konserwacyjne realizowane przez stocznię Holm. |
||||
|
07.01. – 10.01.1943 |
Danzig – szkolenie w bazie z powodu silnego zamglenia utrudniającego nawigowanie. |
||||
|
13.01. – 14.01.1943 |
Rønne/Bornholm – próby hydrofonów w ramach UAG-Schall. |
||||
|
15.01. – 26.01.1943 |
Kiel – doposażenie okrętu oraz przystosowanie go do odpalania torped FAT realizowane przez stocznię Kriegsmarinewerft |
||||
|
27.01. – 29.01.1943 |
Kiel – przygotowywanie okrętu do wyjścia na pierwszy patrol. |
||||
Patrol 1 (30.01.1943 – 25.03.1943
30.01. U 448 pod dowództwem Helmuta Dautera wraz z U 529 o godzinie 08:10 opuścił Kiel, by zgodnie z rozkazem w ramach transferu do 7 Flotylli U-bootów z bazą w St. Nazaire przeprowadzić ofensywny patrol na wodach Północnego Atlantyku. Pomiędzy godziną 11:55 a 12:45 stojąc we mgle na rucie nr 15 oba okręty oczekiwały na przybycie eskorty. Następnego dnia o 12:25 w kwadracie AO 4493 doszło do wymiany składu eskorty. Pierwszego lutego o godzinie 15:05 zawinięto do bazy w Kristiansand, gdzie jeszcze tego samego dnia U 448 pobrał 7 ton paliwa. Po przenocowaniu, już następnego dnia, ponownie wraz z U 529 o godzinie 07:20 opuszczono Kristiansand, kierując się w dalszą drogę. O 08:50 doszło do spotkania z eskortą, która towarzyszyła następnie obu okrętom do godziny 17:05, kiedy to po osiągnięciu kwadratu AN 3195 nastąpiło z nią pożegnanie. Od tego też momentu każdy z U-bootów rozpoczął indywidualny marsz w stronę wyznaczonego mu sektora. Tego samego dnia pomiędzy 18:42 a 20:35 (kwadrat marynarki AN 3190) w związku z wykryciem pracującego w pobliżu radaru aż pięciokrotnie musiano wykonywać alarmowe zanurzenie (jak zapisał w KTB okrętu dowódca nie wszystkie kontakty były samolotami, jeden jak przypuszczał pochodził z zainstalowanego na wybrzeżu Norwegii niemieckiego radaru). Trzeciego lutego o 08:15 (kwadrat marynarki AN 3145) po dostrzeżeniu nadlatującego samolotu zidentyfikowanego jako Hampden wykonano alarmowe zanurzenie, pozostając następnie pod wodą przez zaledwie osiem minut. Tego samego też dnia, pomiędzy godziną 17:50 a 20:00 w kwadracie AN 2397 przeprowadzono próbne głębokie zanurzenie, schodząc na głębokość A+40 (120 metrów). W trakcie jego trwania wykryto nieszczelność górnego włazu inspekcyjnego studzienki przedniego peryskopu. W związku z nią Helmut Dauter, którego okręt znajdował się w tej chwili na wysokości bazy w Bergen, postanowił się do niej skierować, aby tam korzystając z miejscowych specjalistów usunąć wykrytą nieszczelność. Następnego dnia o 10:13 minięto wysepkę Hellisøy a niecałe dwie godziny później (12:07) spotkano się z eskortą, w towarzystwie której o godzinie 15:07 osiągnięto Bergen. Po wymienieniu uszczelnienia studzienki peryskopu, 5 lutego na wodach pobliskiego fiordu przeprowadzono zakończone pomyślnie próbne zanurzenie na głębokość A+40 (120 metrów). Pomimo potwierdzenia gotowości okrętu do wyjścia na patrol ze względu na brak możliwości sformowania w tym momencie eskorty jego wyjście zostało przesunięte na piątek (06.02.). Następnego dnia w towarzystwie eskorty o 15:30 opuszczono Bergen, kierując się w stronę kwadratu AN 2482. Po jego osiągnięciu, co miało miejsce o godzinie 17:10 pożegnano się tam z nią, po czym już samotnie skierowano się w stronę otwartych wód Północnego Atlantyku. Dziewiątego lutego o 17:05 (kwadrat marynarki AF 4468) wymieniono się namiarami pozycyjnym z przebywającym w pobliżu U 405. Sześć dni później 15 lutego o godzinie 09:10 osiągnięto przypadającą na kwadrat AK 3466 nakazaną pozycję, przystępując następnie do jej przemierzania w poszukiwaniu wroga. Tego samego dnia o 21:18 na pokładzie U 448 odebrano pochodzącą z BdU depeszę o następującej treści:
„U 759, U 405, U 448, U 638, U 359, U 135, U 608, U 376, U 566 i U 659 utworzyć grupę Neptun. Okręty dnia 18 lutego, godzina 08:00 w następującej kolejności przebywają w linii dozoru od AD 8718 do AK 3497, kurs 235˚, około 100 mil morskich.”.
Głównym celem w/w grupy był eskortowany przez okręty Grupy Eskortowej C3, składający się z 43 statków konwój HX.226. Ze względu jednak na przechwycenie i odszyfrowanie przez aliantów depesz Enigmy jego trasa została zmieniona tak, że żaden z okrętów grupy Neptun nie nawiązał z nim kontaktu. Wracając do okrętu Dautera to 18 lutego o 08:00 rozpoczął on patrolowanie swojego obszaru, który przypadał na kwadrat AD 8788. Panująca w tym dniu cisza na oceanie umożliwiła usunięcie powstałych w ostatnich dniach na górnym pokładzie i pomoście uszkodzeń. Następnego dnia o 17:00 (kwadrat marynarki AK 2353) po raz pierwszy od dwóch tygodni udało się uchwycić namiar potrzebny do ustalenia aktualnej pozycji i porównania jej z pozycją dotychczas zliczaną, co z kolei pozwoliło wykryć błąd w obliczeniach, wynoszący 50 mil morskich. Dwudziestego lutego na pokładzie U 448 odebrano dwie pochodzące z dowództwa depesze o następujących treściach:
- 09:27 – „Grupy Neptun, Ritter i Knappen wbrew dotychczasowym rozkazom z powodu warunków pogodowych pozostać na pozycjach.”,
- 19:17 – „Grupa Neptun od 22:00 kurs 260˚, prędkość 3 węzły.”.
W tym okresie głównym przeciwnikiem był osłaniany przez Grupę Eskortową B7, składający się z 56 statków konwój SC.120. Dwudziestego czwartego lutego poszukujący wroga okręt Dautera o godzinie 16:16 (kwadrat marynarki AK 1533) został zmuszony do wykonania alarmowego zanurzenia oraz półgodzinnego pobytu pod wodą przez nieprzyjacielską łódź latającą zidentyfikowaną jako Sunderland. Od 27 lutego prowadzono bezskuteczną operację przeciwko, wykrytemu przez U 759 kolejnemu konwojowi, którym był osłaniany przez Grupę Eskortową B6, składający się z 62 statków HX.227. Następnego dnia na poszukującym wroga U 448 odebrano następną depeszę z BdU o następującej treści:
„Dauter, Förster, Bernbeck, Lohmann i Fraatz dołączyć do grupy Wildfang. Od 3 marca przebywać w linii dozoru od AJ 4686 do 1912.”.
Głównym celem tego zgrupowania miały być wszystkie idące północną rutą konwoje. Tuż po północy drugiego marca na przebywającym aktualnie w kwadracie AK 1542 okręcie Dautera odebrano pochodzący z U 608 meldunek o kontakcie z wrogiem, w stronę którego pozycji niezwłocznie się skierowano. Meldowanym nieprzyjacielem był osłaniany przez Grupę Eskortową B5, składający się z 52 statków konwój ON.168. O 15:00 osiągnięto pozycję (kwadrat marynarki AJ 3244), gdzie spodziewano się zastać wrogi konwój, którego jednak nie odnaleziono. Następnego dnia w związku z brakiem kontaktu z wrogiem o 23:00 (kwadrat marynarki AJ 2837) Helmut Dauter zakończył jego poszukiwania. Trzy dni później 6 marca o godzinie 13:05 na przebywającym aktualnie w kwadracie AJ 6296 U 448 odebrano pochodzący z U 405 meldunek o kontakcie z wrogiem w AK 4449, w stronę którego pozycji niezwłocznie się on skierował (marsz ten utrudniony był przez padający śnieg ograniczający widoczność). Meldowanym tym razem nieprzyjacielem był osłaniany przez Grupę Eskortową A3, składający się z 59 statków konwój SC.121. O 20:37 w kwadracie AK 7274 poszukujący wroga okręt Dautera wykonał alarmowe zanurzenie chowając się pod wodę przed znajdującym się na kursie 0˚ nieprzyjacielskim niszczycielem. O 22:06 w związku z kiepską widocznością (opady śniegu) utrudniającą prowadzenie obserwacji przez peryskop Helmut Dauter zarządził wynurzenie. Siódmego marca o 01:15 i 05:41 na poszukującym wroga U 448 odebrano dwa pochodzące z U 560 i U 230 meldunki o kontakcie z nim. O 15:23 znajdujący się w kwadracie AK 0115 okręt Dautera ponownie wykonał alarmowe zanurzenie chowając się pod wodę przed znajdującą się na kursie 0˚ nieprzyjacielską korwetą. Pomimo trwającego niemal półtorej godziny pobytu pod wodą nie uzyskano jednak jak się spodziewano kontaktu z konwojem, w związku z czym Helmut Dauter zarządził wynurzenie a następnie z powodu m.in. problemów z bakburtowym dieslem oraz niskim stanem paliwa przerwanie jego dalszych poszukiwań. O 18:32 rozpoczęto marsz w kierunku punktu spotkania z podwodnym zaopatrzeniowcem. Pięć dni później 12 marca o godzinie 13:40 w kwadracie BD 2699 dostrzeżono sylwetkę podwodnego zaopatrzeniowca, którym był U 119, z którym to następnie wymieniono się sygnałami rozpoznawczymi. Jedenaście minut później na kursie 120˚ dostrzeżono chmurę dymu, w kierunku której niezwłocznie się skierowano. O 16:21 (kwadrat marynarki BD 3744) zidentyfikowano kontakt jako odległy o 13 mil morskich, idący z prędkością ca. 15 węzłów samotny statek handlowy, z którym o 21:45 ostatecznie utracono kontakt. Trzynastego marca o 16:00 w kwadracie BD 3478 spotkano się z U 405, z którym to następnie wspólnie poszukiwano U 119. O 20:00 (kwadrat marynarki BD 2696) U 448 nawiązał kontakt wzrokowy z grupą czterech U-bootów, w której znajdował się m.in. poszukiwany okręt zaopatrzeniowy. Ze względu jednak na zapadające ciemności przy pomocy lamp sygnałowych ustalono, że operacja uzupełniania zapasów rozpocznie się już następnego dnia. Po nadejściu jednak dnia okazało się, że ponownie utracono kontakt z zaopatrzeniowcem i pozostałymi jednostkami, które odnaleziono dopiero o 22:56 (kwadrat marynarki BD 3477). Ze względu jednak na wzburzone morze zarówno tego jak i w dwóch kolejnych dniach operacja przekazywania zaopatrzenia nie była możliwa do zrealizowania. Dopiero 17 marca pomiędzy 13:10 a 15:20 w kwadracie BD 3725 U 448 pobrał z U 119 ca. 15 m3 paliwa, po czym kwadrans później rozpoczął rejs powrotny do bazy. Dwudziestego marca o 15:02 (kwadrat marynarki BD 6189) wykonano alarmowe zanurzenie uciekając pod wodę przed nadlatującą łodzią latającą typu Sunderland, pozostając tam przez zaledwie dwadzieścia dziewięć minut. Dwa dni później 22 marca po dostrzeżeniu o godzinie 00:55 (kwadrat marynarki BF 4582) zbliżającego się snopu reflektora lotniczego wykonano alarmowe zanurzenie. Wkrótce potem w pobliżu okrętu wybuchły trzy bomby głębinowe. Dziewiętnaście minut po mającym miejsce o 01:41 wynurzeniu ponownie dostrzeżono snop reflektora ale pomimo to pozostano na powierzchni. Już za dnia o 11:55 w kwadracie BF 4587 po dostrzeżeniu nadlatującego czterosilnikowego samolotu Helmut Dauter zarządził alarmowe zanurzenie a wkrótce potem w dalszej odległości od jego okrętu detonowały bomby głębinowe. Dwudziestego piątego marca o 06:45 w kwadracie BF 6469 doszło do spotkania z przerywaczem zagród minowych oraz dwoma dozorowcami, w eskorcie których skierowano się w stronę bazy w St. Nazaire. Po osiągnięciu jej redy, co miało miejsce o 12:15 przez trzy godziny stano na kotwicy, po czym o 15:45 ostatecznie zacumowano w prowadzącej do wewnętrznego portu śluzie. W trakcie trwającego ponad dziewięć tygodni patrolu (65 dni) U 448 przepłynął 6.625,5 mili morskiej na i 313,4 mili morskiej pod powierzchnią.
Patrol 2 (17.04.1943 – 26.05.1943)
17.04. U 448 pod dowództwem Helmuta Dautera o godzinie 16:00 odbił od kei bunkra U-bootów w St. Nazaire, by następnie zgodnie z otrzymanymi rozkazami w ramach drugiego patrolu zwalczać nieprzyjacielską żeglugę na wodach Północnego Atlantyku. O 18:05 na zewnętrznej redzie spotkano się z U 454 oraz eskortą (złożoną z przerywacza zagród minowych Spbr.175 oraz dwóch dozorowców V 623 i V 620), w towarzystwie których skierowano się następnie w stronę punktu Pt.346. Po jego osiągnięciu, co miało miejsce o 21:50 nastąpiło pożegnanie z dotychczasowymi towarzyszami podróży, po czym U 448 już samotnie skierował się w stronę wyznaczonego mu sektora. Następnego dnia o 03:30 w kwadracie BF 6754 minięto powracający do bazy U 592. Trzy dni później 21 kwietnia o 23:10 na okręcie Dautera odebrano pochodzącą z dowództwa depeszę o następującej treści:
„Nowy punkt docelowy dla Dautera, Thätera, Clausena, Schamonga, Johannsena to AK 53.”.
Następnego dnia na pokładzie U 448 odebrano kolejną depeszę z BdU o następującej treści:
„U 634, U 514, U 223, U 266, U 377, U 383, U 525, U 707, U 448, U 466, U 186 dnia 25 kwietnia, godzina 08:00 jako grupa Amsel przebywać w linii rozpoznania od AK 2962 do AK 6799. Kurs 260˚, około 150 mil morskich.”.
Dwudziestego szóstego kwietnia o godzinie 08:15 okręt Dautera osiągnął nakazaną pozycję w zgrupowaniu, która w jego przypadku przypadała na kwadrat AK 6726. Tego samego dnia w godzinach wieczornych o 19:21 odebrano następną depeszę z rozkazami o następującej treści:
„Grupa Amsel z okrętami U 634, U 223, U 266, U 377, U 383, U 525, U 709, U 466, U 454, U 359, U 186, U 403 dnia 27 kwietnia godzina 08:00 przebywa w linii rozpoznania od AK 5553 do 9576, kurs 205˚.”.
W tym okresie głównym celem zgrupowania miał być meldowany przez B-Dienst, składający się z 55 statków konwój SC.127, którego eskorta dodatkowo została wzmocniona przez jednostki 4 Grupy Wsparcia. Oprócz w/w wzmocnienia konwój otrzymał też polecenie zmiany trasy, dzięki czemu minął niebezpieczny rejon niezauważony przez żaden z okrętów (U 377 co prawda 28 kwietnia uzyskał kontakt akustyczny ale nie zdołał nawiązać kontaktu wzrokowego gdyż został skutecznie odpędzony przez okręty 4 Grupy Wsparcia). Dwudziestego dziewiątego kwietnia na okrętach zgrupowania Amsel i Specht odebrano kolejną depeszę z dowództwa o następującej treści:
„Grupy Specht i Amsel od 1 maja, godziny 08:00 oczekiwać jednego 9 węzłowego i jednego 8 węzłowego konwoju idącego kursem NO (…).”.
Zgodnie z w/w rozkazem 1 maja o godzinie 10:40 obsadzono przypadającą na kwadrat BC 6558 wyznaczoną pozycję, przystępując niezwłocznie do jej przemierzania w poszukiwaniu wroga. Dwa dni później 3 maja w związku z brakiem jakiegokolwiek kontaktu o 16:57 na okręcie Dautera odebrano kolejne rozkazy z BdU o następującej treści:
„Podgrupy Amsel I – IV z oszczędną prędkością marszową obsadzić nowe linie dozoru: Amsel I: U 638, U 621, U 402, U 574, U 504 od AJ 7944 do 8838; Amsel II: U 634, U 223, U 266, U 377, U 383 od AJ 976 do BC 3247; Amsel III: U 709, U 569, U 525, U 468, U 448 od BC 3765 do 6541: Amsel IV: U 466, U 454, U 359, U 186, U 403 od BC 6949 do 9646.”.
Głównym celem dla w/w podgrup był konwój ONS.5, którego poszukiwania były jednak mocno utrudnione przez fatalne warunki pogodowe. Następnego dnia o 08:45 U 448 obsadził przypadającą na kwadrat BC 6541 wyznaczoną mu pozycję, rozpoczynając następnie marsz kursem 87˚. Siódmego maja o godzinie 12:35 po raz kolejny odebrano pochodzącą z BdU depeszę z rozkazami o następującej treści:
„Okręty Amsel, podgrupy III i IV utworzyć grupę Rhein.”.
Głównym celem dla nowoutworzonej grupy był meldowany przez B-Dienst, osłaniany przez grupę eskortową C2, składający się z 46 statków konwój HX.237. Dwa dni później 9 maja o 21:00 w kwadracie CD 3697 doszło do spotkania z U 186. Wkrótce potem na kursie NW dostrzeżono dwie trzymasztowe jednostki, które według przypuszczeń dowódcy mogły należeć do neutralnej Portugalii. Jeszcze tego samego dnia o 23:40 (kwadrat marynarki CE 1419) z pomostu U 448 dostrzeżono idący kursem zachodnim kolejny U-boot, którym był także należący do grupy Rhein U 709. Dziesiątego maja o godzinie 18:30 na przebywającym aktualnie w kwadracie CE 1315 U 448 odebrano pochodzący z U 403 meldunek o kontakcie w CE 2425 z trzema tankowcami, w kierunku których niezwłocznie się skierowano. Niecałą godzinę później o 19:21 odebrano pochodzącą z BdU depeszę o następującej treści:
„Grupa Rhein nie operować przeciwko konwojowi Clausena (U 403).”.
Zgodnie z w/w rozkazem Helmut Dauter zaniechał dalszego marszu w stronę nieprzyjaciela, po czym nakazał obrać kurs prowadzący na poprzednią pozycję. Jeszcze tego samego dnia U 448 otrzymał z dowództwa polecenie dołączenia do składającej się z 13 okrętów zgrupowania Elbe II, którego głównym celem w tym okresie był meldowany przez B-Dienst, osłaniany przez Grupę Eskortową B2 wzmocnioną dodatkowo przez 5 Grupę Wsparcia, składający się z 26 statków konwój SC.129. Jedenastego maja zgodnie z rozkazami o godzinie 07:15 obsadzono przypadającą na kwadrat CE 1246 wyznaczoną pozycję w zgrupowaniu. Ponad jedenaście godzin później o 18:33 na pokładzie U 448 odebrano pochodzący z U 504 meldunek o dostrzeżeniu w CE 1543 nieprzyjacielskiego konwoju, w stronę którego pozycji niezwłocznie się skierowano. O 23:16 na poszukującym wroga okręcie Dautera odebrano kolejny meldunek o kontakcie, tym razem jednak pochodzący z U 359, który w kwadracie CE 1877 dostrzegł nieprzyjaciela. Pomimo bliskiej odległości dzielącej U 448 od podanej pozycji nie udało mu się jednak odnaleźć konwoju. Następnego dnia wciąż poszukując wroga o 13:30 w kwadracie CE 1386 dostrzeżono przebywający w pobliżu U 525 oraz kolejny niezidentyfikowany U-boot. O 16:14 (kwadrat marynarki CE 2116) z pomostu okrętu Dautera, na horyzoncie dostrzeżono chmurę dymu, w kierunku której niezwłocznie się skierowano. O 17:45 w pobliżu dostrzeżono dwa U-booty także idące w tę samą stronę. Dwadzieścia sześć minut później zmierzający w stronę nieprzyjaciela U 448 został wykryty a następnie zmuszony do wykonania alarmowego zanurzenia przez wchodzący w skład eskorty konwoju niszczyciel, który po uzyskaniu silnego kontaktu sonarowego o 18:30 przystąpił do wykonywania ataków z wykorzystaniem bomb głębinowych (powstałe na ich skutek uszkodzenia zostały jednak szybko usunięte przez załogę). Po odpłynięciu prześladowcy i mającym miejsce o 22:30 (kwadrat marynarki CE 2122) wynurzeniu podjęto pościg za konwojem, którego nie udało się już jednak ponownie zlokalizować. Trzynastego maja o 15:00 w kwadracie BD 9413 z pomostu U 448 dostrzeżono idący kursem O dowodzony przez Wenzela bliźniaczy U 232. Następnego dnia o godzinie 14:50 (kwadrat marynarki BD 6645) przebywający na pomoście wachtowi zameldowali o dostrzeżeniu dwóch unoszących się na wodzie ciał ubranych w mundury charakterystyczne dla załóg U-bootów oraz mających założone aparaty ratunkowe. Jedno z ciał dzięki odnalezieniu notesu oraz naszywce z nazwiskiem zidentyfikowano jako należące do MtrGfr Scharmanna. Poza tym dzięki przymocowanej do czapki jednego z nich odznace z emblematem okrętu zidentyfikowano ich jednostkę jako U 456, który 12 maja został ciężko uszkodzony torpedą akustyczną NO-84 Fido zrzuconą przez bombowiec B-24 Liberator a następnie jeszcze tego samego dnia w trakcie ucieczki przez niszczycielem HMS Opportune na skutek prawdopodobnie wypadku w trakcie zanurzania poszedł na dno. Na polecenie dowódcy oba ciała wyłowiono z wody, a miejsce gdzie to się stało Helmut Dauter uznał, za prawdopodobną pozycję zatonięcia U 456. O 15:42 na polecenie dowódcy rozpoczęto marsz w stronę punktu spotkania z podwodnym zaopatrzeniowcem, którym w tym okresie był U 459. Piętnastego maja o 10:30 w kwadracie BD 9175 spotkano się U 709, z którym to wspólnie rozpoczęto oczekiwanie na przybycie podwodnego tankowca. W godzinach wieczornych o 19:50 (kwadrat marynarki BD 9171) nawiązano kontakt wzrokowy z U 569 oraz poszukiwanym U 459. Z tego ostatniego w dwóch turach: jednej pomiędzy 21:20 a 00:50 i drugiej pomiędzy 10:15 a 13:55 (już za dnia 16 maja) pobrano 70 m3 paliwa, 3 m3 oleju silnikowego, 2 tony prowiantu oraz nowy odbiornik szerokopasmowy. W trakcie trwania ww. operacji doszło do wypadku z udziałem głównego mechanika okrętu Oblt.(Ing) Ehingera, który odniósł obrażenia lewej dłoni, w wyniku których zaokrętowany na U 459 lekarz musiał mu amputować mały palec (pomimo tego zdarzenia pozostał on jednak w służbie). Poza tym przez cały czas próbowano też rozwiązać problem ze szwankującym nadajnikiem, którego przyczyna niesprawności pozostawała nieznana. Dzięki pomocy oddelegowanego z U 459 III WO oraz Funk Maata udało się przywrócić tenże nadajnik do sprawności. Siedemnastego maja o 15:20 (kwadrat marynarki BD 9412) nastąpiło pożegnanie z U 459 ale niespełna półtorej godziny później z powodu ponownej usterki nadajnika Helmut Dauter nakazał powrócić w jego pobliże. Po spotkaniu ponownie rozmontowano nadajnik nie znajdując jednak przyczyny jego zawodności. W trakcie trwania tych prac Helmut Dauter poprosił dowódcę przebywającego w punkcie uzupełniania, wracającego do bazy U 466 aby ten przekazał mu swój odbiornik krótkofalowy, co jednak okazało się niemożliwe do spełnienia, gdyż ten był zepsuty. W związku z tymi problemami Helmut Dauter podjął decyzję o powrocie do bazy o czym też niezwłocznie powiadomił dowództwo, które nakazało mu przekazać nadwyżkę posiadanego paliwa na inne U-booty. Zgodnie z tym poleceniem jeszcze tego samego dnia na U 569 o godzinie 21:30 (kwadrat marynarki BD 8399) przekazano 10 m3 paliwa a 18 maja o 08:30 (kwadrat marynarki BD 5993) na U 650 30 m3 paliwa. Po wykonaniu zleconego zadania o 13:20 U 448 rozpoczął marsz powrotny do bazy. Dwudziestego drugiego maja o 10:35 (kwadrat marynarki BF 7552), po dostrzeżeniu nadlatującego samolotu zidentyfikowanego jako typ Boeing wykonano alarmowe zanurzenie, pozostając pod wodą do 11:08. Dwanaście minut po wynurzeniu ponownie musiano uciekać pod wodę przed nadlatującym samolotem, który w wykonanym następnie ataku w ślad za okrętem zrzucił na szczęście niecelną serię pięciu bomb głębinowych. O 15:05 idący od ponad pięćdziesięciu minut z powrotem na powierzchni U 448 ponownie musiał uciekać pod wodę przed nadlatującym samolotem, tym razem zidentyfikowanym jako łódź latająca typu Sunderland. Trzy dni później 25 maja o 12:56 osiągnięto punkt Pt.346, rozpoczynając tam oczekiwanie na przybycie eskorty, które trwało aż do godziny 15:00 następnego dnia, kiedy to w jej towarzystwie rozpoczęto marsz w stronę bazy. O 19:45 osiągnięto prowadzącą do St. Nazaire śluzę, kończąc trwający prawie sześć tygodni patrol (39 dni), w trakcie którego przepłynięto 6.256,8 mili morskiej na i 308,6 mili morskiej pod powierzchnią.
21.07.1943 U 448 pod dowództwem Helmuta Dautera wraz z U 614 opuścił St. Nazaire kierując się w stronę punktu Pt.346. Po jego osiągnięciu na U 614 wystąpiły problemy z silnikami, które zmusiły go do powrotu do bazy wraz z U 448, gdzie obie jednostki przybyły jeszcze tego samego dnia.
25.07.1943 U 448 pod dowództwem Helmuta Dautera wraz z U 614 ponownie opuścił St. Nazaire kierując się w stronę punktu Pt.346. Następnego dnia w kwadracie BF 6779 przeprowadzono próbne zanurzenie, w trakcie którego doszło do silnego przecieku z zewnętrznego zaworu wylotowego szybu wentylacyjnego, co z kolei wymusiło na dowódcy podjęcie decyzji o powrocie do bazy, gdzie przybyto 27 lipca.
01.08.1943 U 448 pod dowództwem Helmuta Dautera wraz z U 437 o godzinie 16:50 po raz trzeci opuścił St. Nazaire, kierując się w stronę punktu Pt.346. Następnego dnia w kwadracie BF 6779 przeprowadzono próbne zanurzenie, w trakcie którego tym razem wykryto nieszczelność zaworu dennego zbiornika balastowego, która wymusiła na Helmucie Dauterze ponownie podjęcie decyzji o powrocie do bazy, gdzie jego okręt przybył 3 sierpnia o godzinie 10:10.
04.08. – 02.09.1943 – remont oraz modernizacja okrętu polegająca na przebudowie jego pomostu do standardu Turm IV.
Patrol 3 (06.09.1943 – 03.11.1943)
06.09. U 448 pod dowództwem Helmuta Dautera wraz z U 666 o godzinie 20:20 opuścił prowadzącą do/z St. Nazaire śluzę, by następnie w trakcie swojego trzeciego patrolu, zgodnie z rozkazami dowództwa zwalczać nieprzyjacielską żeglugę na wodach Północnego Atlantyku. Dziesięć minut później na zewnętrznej redzie obie jednostki spotkały się z eskortą, w towarzystwie której skierowały się następnie w stronę kwadratu BF 6779. Następnego dnia po dotarciu na w/w pozycję, o godzinie 07:20 U 448 rozpoczął próbne zanurzenie oraz trymowanie okrętu, które wykazało, że jest on przeciążony. Po wynurzeniu i wypompowaniu 1.5 t z jednego ze zbiorników o 09:35 wykonano drugie zanurzenie, które tym razem zakończyło się pomyślnie, prowadząc do wytrymowania okrętu. O 10:14 nastąpiło pożegnanie z eskortą, po czym już samotnie rozpoczęto marsz w stronę nakazanego sektora. Dziesiątego września poważnemu uszkodzeniu uległ detektor Hagenuk, którego pomimo podjętych prób nie udało się naprawić. W związku z tym defektem o 03:10 Helmut Dauter podjął decyzję o przerwaniu patrolu i powrocie do bazy. Dwa dni później 12 września o 18:15 U 448 przybył do St. Nazaire, gdzie niemal z marszu trafił do miejscowej stoczni. Po zakończeniu napraw 14 września wraz z U 223, U 667 i U 267 o godzinie 17:55 ponownie opuszczono bazę, by kontynuować dalej przerwany patrol. Na zewnętrznej redzie w/w jednostki spotkały się z przerywaczem zagród minowych, w eskorcie którego skierowały się w stronę punktu Pt.438. Po jego osiągnięciu, co miało miejsce o 22:45 przerywacz zawrócił do bazy, zaś kwadrans później pieczę nad U-bootami objął zespól zewnętrznej eskorty, który zgodnie z rozkazem miał im towarzyszyć do kwadratu BF 6778. Po osiągnięciu w/w pozycji ,już następnego dnia pomiędzy godziną 07:25 a 08:10 pomyślnie przeprowadzono próbne zanurzenie oraz trymowanie okrętu, po czym po pożegnaniu się z eskortą rozpoczęto indywidualny marsz w stronę wyznaczonego sektora. Dwudziestego pierwszego września o 10:50 (kwadrat marynarki BE 8415) na przebywającym w zanurzeniu U 448 uzyskano kontakt akustyczny z szybko zbliżającymi się jednostkami, którymi po wynurzeniu na peryskopową i przeprowadzonej przez peryskop obserwacji okazały się być portugalskie szkunery gaflowe, których liczbę Helmut Dauter określił na 5 do 6 jednostek. Następnego dnia o 17:45 (kwadrat marynarki BE 8119) po raz pierwszy od wyjścia z bazy udało się uchwycić namiar potrzebny do obliczenia aktualnej pozycji okrętu i porównania jej z pozycją dotychczas zliczaną, co z kolei pozwoliło wykryć błąd w obliczeniach wynoszący aż 120 mil morskich. Dwudziestego trzeciego września o 05:50 na kursie 0˚ dostrzeżono światło, w kierunku którego niezwłocznie się skierowano a które to jak stwierdzono o 07:28 należało do idącego pod balastem, należącego do neutralnej Irlandii statku Irish Pine. Następnego dnia o 11:08 (kwadrat marynarki BD 6755) U 448 przybył do punktu uzupełniania paliwa, gdzie spotkał się z podwodnym tankowcem U 460 oraz przebywającym w jego pobliżu U 610, którym to następnie podczas operacji przekazywania paliwa zapewniał osłonę przeciwlotniczą. Tego samego dnia pomiędzy 14:40 a 16:40 (kwadrat marynarki BD 6745) z podwodnego tankowca pobrano 20,5 m3 paliwa oraz świeży prowiant. Wkrótce po zakończeniu tej operacji na okręcie Dautera odebrano pochodzącą z BdU depeszę o następującej treści”
„U 279, U 643, U 641, U 731, U 539, U 666, U 758, U 402, U 584, U 419, U 378, U 952, U 645, U 260, U 603, U 275, U 336, U 610, U 448 utworzyć grupę Rossbach i w w/w kolejności dnia 26 września o 16:00 przebywać w linii rozpoznania od AK 2645 do 6817.”.
Dwudziestego szóstego września zgodnie z w/w rozkazem o 17:00 osiągnięto przypadającą na kwadrat AK 6743 wyznaczoną pozycję w linii rozpoznania. Dwa dni później 28 września o 06:45 osiągnięto nową pozycję, tym razem przypadającą na kwadrat AK 4569. Następnego dnia o 21:34 na U 448 odebrano kolejną depeszę z dowództwa o następującej treści:
„Grupa Rossbach w kolejności: U 398, U 643, U 641, U 731, U 539, U 666, U 436, U 758, U 584, U 610, U 419, U 378, U 952, U 645, U 260, U 603, U 275, U 448, U 305, U 631 i U 402 dnia 1 października, godz. 10:00 zajmuje pozycje w linii dozoru od AD 8815 do AK 0338.”.
W tym okresie oraz w nadchodzących dniach głównymi celami zgrupowania były meldowane przez B-Dienst następujące konwoje: ON.203 (66 statków, Grupa Eskortowa C4) – opłynął zgrupowanie od północy, ONS.19 (49 statków, Grupa Eskortowa C3) – opłynął zgrupowanie od północy oraz HX.258 (59 statków, Grupa Eskortowa C1) – opłynął zgrupowanie od południa. Trzydziestego września o 14:33 i 14:36 (kwadrat marynarki AK 6169) skutecznie odparto dwa ataki nieprzyjacielskiego samolotu, który wkrótce po ostatnim z nich odleciał do bazy. Pierwszego października o 21:26 (kwadrat marynarki AK 3883) doszło do spotkania i wymiany informacjami z U 305. Następnego dnia o 08:12 U 448 osiągnął nową pozycję w zgrupowaniu, która w jego przypadku przypadała na kwadrat AC 8658. W tym okresie głównym przeciwnikiem jednostek grupy Rossbach, był osłaniany przez jednostki Grupy Eskortowej B1 wspartej dodatkowo przez okręty 5 Grupy Wsparcia, składający się z 63 statków konwój ON.204. Szóstego października o 12:59 na pokładzie U 448 odebrano pochodzącą z BdU depeszę o następującej treści:
„Grupa Rossbach w nowym rozstawieniu: U 643, U 641, U 539, U 336, U 448, U 610, U 419, U 279, U 378, U 645, U 260, U 603, U 275, U 631, U 91 i U 437 dnia 08.10., godzina 00:00 przebywać w linii rozpoznania od AK 3973 > AK 9291.”.
Tym razem głównym celem w/w grupy były dwa meldowane przez B-Dienst konwoje: HX.259 (41 statków) oraz SC.143 (39 statków osłaniany przez Grupę Eskortową C2). Siódmego października o godzinie 20:00 w kwadracie AK 6273 z pomostu okrętu Dautera po stronie sterburty dostrzeżono maszt należący do nieprzyjacielskiego niszczyciela o którym niezwłocznie zameldowano dowództwu (okręt ten należał do eskorty konwoju SC.143). Dwadzieścia dwie minuty później w ucieczce przed w/w zbliżającym się niszczycielem wykonano alarmowe zanurzenie chowając się pod wodę, gdzie następnie przebywano do 21:32. Dwadzieścia minut po północy następnego dnia w kwadracie AK 6225 z pomostu U 448 dostrzeżono cień nieprzyjacielskiego niszczyciela, którego Helmut Dauter postanowił zaatakować przy pomocy umieszczonej w wyrzutni nr V torpedy akustycznej. Zanim jednak zamiar ten zrealizowano nieprzyjacielska jednostka zniknęła w ścianie deszczu i nie udało się jej już ponownie odnaleźć. Dziewiątego października po uzyskaniu silnego namiaru na zbliżajmy się kontakt lotniczy o 07:25 (kwadrat marynarki AL 5234) wykonano alarmowe zanurzenie. Pięć minut później w odległości 1000 metrów od pozycji okrętu detonowała w wodzie seria bomb głębinowych, która silnie nim wstrząsnęła. Tego samego dnia późnym wieczorem o 22:30 odebrano depeszę z dowództwa o następującej treści:
„Okręty grupy Rossbach rozmieścić się od wysokości AK 65 w kierunku zachodnim. Oszczędny marsz ze względu na kończące się paliwo.”.
Zgodnie z ww. rozkazem wkrótce potem rozpoczęto marsz w kierunku kwadratu AK 65. 13 października o 22:18 na okręcie Dautera odebrano kolejną depeszę BdU o następującej treści:
„U 470, U 631, U 437, U 309, U 762, U 231, U 91, U 448, U 455, U 267, U 413 i U 608 utworzą grupę Schlieffen. W następującej kolejności dnia 16 października o godzinie 00:00 przebywać w linii dozoru od AK 0235 do AK 6734.".
W głównym celem dla nowoutworzonej grupy były dwa konwoje: ON.206 (64 statków, Grupa Eskortowa B6) i ONS.20 (52 statki, 4 Grupa Wsparcia). Szesnastego października o 21:58 obsadzono przypadającą na kwadrat AK 0254 wyznaczoną pozycję, przystępując następnie do jej przemierzania w poszukiwaniu wroga. Tego samego dnia o 23:15 na pokładzie U 448 odebrano pochodzący z U 426 meldunek o kontakcie w AK 3817 z idącym kursem zachodnim konwojem, którym był ONS.20, przeciwko któremu wkrótce potem podjęto działania. Następnego dnia o 12:35 (kwadrat marynarki AK 2488) na kursie 100˚ dostrzeżono krążącą nad przebywającym w pobliżu innym U-bootem (był nim U 281) łódź latającą (był to należący do 422 Sqn RCAF, noszący oznaczenie JM712 Sunderland ochraniający z powietrza konwój ONS.20). Trzynaście minut później Sunderland skierował się w stronę U 448 i Helmut Dauter zmuszony był wydać rozkaz obsadzenia działek przeciwlotniczych oraz otworzenia w jego kierunku ognia zaporowego. Pomimo tego ostrzału nieprzyjacielska maszyna o 12:52 wykonała atak zrzucając serię czterech bomb głębinowych, które detonowały po stronie bakburty w odległości zaledwie 10 – 15 metrów. Minutę później odparto kolejny atak, w trakcie którego na skutek ostrzału z umieszczonej w części dziobowej Sunderlanda broni pokładowej uszkodzeniu uległy oba zestawy działek kal. 20 mm, z obsługi których OBtsMt Fritz Döhler otrzymał postrzał w głowę, po którym to wypadł za burtę a BtsMt Sperber postrzał w lewe przedramię. W trakcie tego ataku nieprzyjacielska maszyna zrzuciła też trzy bomby głębinowe które detonowały na wysokości kambuza nie czyniąc na szczęście jednak żadnych szkód. Poza tym na skutek ostrzału z rufowego działka pokładowego rany postrzałowe odniósł kolejny członek załogi – MtrOGfr Kerper. Chcąc uniknąć dalszych strat w załodze o 12:58 Helmut Dauter wydał rozkaz alarmowego zanurzenia, pozostając następnie pod wodą do 22:03, kiedy to po wynurzeniu rozpoczęto marsz w kierunku południowym, aby na spokojniejszym akwenie przeprowadzić niezbędne naprawy. Z ataków na U 448 także i Sunderland nie wyszedł bez szwanku i po zbliżeniu się do konwoju zmuszony był wodować w jego pobliżu (jego załogę, za wyjątkiem 2 zabitych na skutek ostrzału podniósł z wody niszczyciel eskortowy HMS Drury). Osiemnastego października o 21:17 na okręcie odebrano pochodzącą z BdU depeszę o następującej treści:
„Dauter rozpocząć marsz powrotny.”.
Dwudziestego szóstego października o 21:25 (kwadrat marynarki BE 6572) z pomostu powracającego do bazy U 448, po stronie sterburty dostrzeżono sylwetkę niszczyciela. Trzy minuty później zaobserwowano rozbłyski pocisków świetlnych wystrzelonych przez znajdujący się na kursie 0 niszczyciel. O 21:47 dostrzeżono kolejny niszczyciel a osiem minut później w kierunku znajdującej się po stronie bakburty nieprzyjacielskiej jednostki wystrzelono torpedę akustyczną T-V, rejestrując o 22:04 dym lub obłok eksplozji. O 22:12 drugi z niszczycieli otworzył w kierunku U 448 ogień artyleryjski. O 22:19 w kierunku tego napastnika Helmut Dauter wystrzelił umieszoną w wyrzutni nr II drugą torpedę akustyczną T-V, po czym nakazał wykonać alarmowe zanurzenie, w trakcie którego trwania zarejestrowano jedną głuchą i dwie silne detonacje a następnie dźwięki trzaskania i gniecenia. Na podstawie tych obserwacji Helmut Dauter zgłosił niepotwierdzone przez aliantów zatopienie dwóch niszczycieli. Już następnego dnia o 05:35 (kwadrat marynarki BE 6573) U 448 z powrotem pojawił się na powierzchni rozpoczynając marsz w kierunku południowym, gdzie zamierzano naładować baterie akumulatorów. Trzeciego listopada o 07:50 osiągnięto punkt Pt.438, gdzie spotkano się z eskortą, w towarzystwie której o 12:12 osiągnięto prowadzącą do St. Nazaire śluzę. W trakcie trwającego ponad osiem tygodni patrolu (58 dni) przepłynięto 6.153 mile morskie na i 1.194 mile morskie pod powierzchnią.
Patrol 4 (14.02.1944 – 14.04.1944)
14.02. U 448 pod dowództwem Helmuta Dautera wraz z U 962 i U 458 opuścił St. Nazaire, by zgodnie z otrzymanymi rozkazami zwalczać nieprzyjacielską żeglugę na wodach Północnego Atlantyku. Dwudziestego drugiego lutego na okręcie Dautera odebrano pochodzącą z BdU depeszę o następującej treści:
„Poniższe okręty tworzą grupę Preussen kierując się do: AK: U 441 9563 – U 985 9816 – U 963 9973. U 281 3192 – U 212 3349 – U 91 3555 – U 709 3864 – U 608 3992 – U 264 6383. Wszystkie w BD. U 256 1415 – U 603 1734 – U 764 4193, U 437 4472 – U 448 5657 – U 262 7131 – U 358 4948 – U 962 7525. Wszystkie w AE.”.
Głównym celem dla w/w grupy w tym okresie były następujące konwoje: SC 153 (31 statków, Grupy Eskortowe: 3, 6 i C5), HX 279 (59 statków) oraz ON.225 (59 statków), z których dwa ostatnie dwa dzięki przechwyconym i odszyfrowanym depeszom Enigmy opłynęły niebezpieczny rejon niewykryte przez żaden z okrętów. Jakby tego było mało eskorta obu konwoi dodatkowo została wzmocniona przez wysłaną im naprzeciw 1 Grupę Wsparcia. Tydzień później 29 lutego odebrano skierowaną bezpośrednio do U 448 depeszę o następującej treści:
„Dauter obsadzić kwadrat AL 7179.”.
Cztery dni później 4 marca odebrano kolejne rozkazy o następującej treści:
„Dauter nowy punkt docelowy to AD 50, północna część kwadratu.”.
Zgodnie z ww. ostatnimi rozkazami U 448 miał przeprowadzić indywidualny patrol na położonym na południowy – zachód i zachód od wybrzeży Islandii akwenie, gdzie nie napotkał jednak żadnych celów dla swoich torped. Dwudziestego ósmego marca zgodnie z kolejnym poleceniem dowództwa, w kwadracie AD 79 przejęto od U 552 obowiązki okrętu meteo. Siódmego kwietnia o 07:55 w kwadracie AK 6581 doszło do spotkania z dowodzonym przez Palmgrena U 741 a jeszcze tego samego dnia o 13:50 z U 970. W trakcie ostatniego spotkania na pokład tego okrętu przeszedł zaokrętowany na U 448 lekarz Dr Martin Lange, który zbadał FkGfr Reckersa. Tydzień później 14 kwietnia na północny – wschód od Azorów powracający do bazy okręt znalazł się w obszarze działania 7 Grupy Wsparcia z lotniskowcem eskortowym HMS Biter w składzie, która dodatkowo została wzmocniona okrętami 9 Grupy Wsparcia. Helmut Dauter planował zaatakować lotniskowiec ale w trakcie podejścia w jego stronę został wykryty przez azdyk jednego z okrętów eskorty, który o 13:37 przystąpił do polowania na napastnika. Po dwóch godzinach wymykania się nieprzyjacielowi U 448 ponownie wyszedł na dogodną do zaatakowania lotniskowca pozycję ale zanim jednak zdołała wystrzelić torpedy został wykryty przez należącą do 9 Grupy Wsparcia kanadyjską fregatę HMCS Swansea, która wraz z należącym do 7 Grupy Wsparcia eskortowcem HMS Pelican przystąpiła do zrzucania bomb głębinowych. Na skutek trwającego dwie i pół godziny intensywnego polowania U 448 odniósł ciężkie uszkodzenia, które zmusiły Helmuta Dautera do wydania rozkazu wynurzenia i przygotowania się do opuszczenia oraz zatopienia okrętu. Wkrótce po pojawieniu się na powierzchni nieprzyjacielskie jednostki otworzyły w kierunku U 448 ogień (trwał on kilka minut), w wyniku którego zginęło dziewięciu członków jego załogi. Po około 10 minutach od zatonięcia okrętu (kwadrat marynarki BF 5431) pozostałe przy życiu 42 osoby zostały podniesione z wody przez HMCS Swansea i HMS Pelican.
28.05.1944 w szpitalu w Anglii zmarł OGfr Willi Scherf (ur. 08.03.1922 w Bremie), którego ciało zostało pochowane na cmentarzu w Beachley Mil. (grób nr 59).
* * *
|
Członkowie załogi U 448 polegli w dniu 14.04.1944 (w kolejności alfabetycznej): |
||
|
Nazwisko, Imię |
Ranga |
Urodzony |
|
Bauer, Ernst |
MtrOGfr |
28.02.1923 |
|
Escher, Rolf |
BtsMt |
25.06.1922 |
|
Hohn, Emil |
MaschMt |
27.09.1919 |
|
Lange Dr., Martin |
Mar.Oass.Arzt |
10.11.1907 |
|
Schönrock, Heinz |
ObGfr |
19.02.1923 |
|
Schöps, Günter |
OStrm |
19.04.1916 |
|
Wille, Walter |
MtrOGfr |
23.06.1922 Augsburg |
|
Willems, Wilhelm |
ObGfr |
22.01.1922 |
|
Zintgraf, Albrecht |
Gfr. |
12.07.1924 |
* * *
|
Członkowie załogi U 448 wzięci do niewoli w dniu 14.04.1944 r (w kolejności alfabetycznej – lista niekompletna): |
||
|
Nazwisko, Imię |
Ranga |
Urodzony / zmarł |
|
Dauter, Helmut |
OLt.z.S. |
09.08.1919 Danzig 30.04.1987 |
|
Ehinger, Norbert |
OLt.ing |
--- / --- |
|
Liebetrau, Otto |
OLt.z.S. |
--- / --- |
|
Mertsch, Hans-Georg --- |
Lt.z.S. |
--- / --- |
|
Meybohm, Heinrich |
--- |
17.04.1915 Hamburg 21.12.1996 |
|
Scherf Willi |
OGfr |
08.03.1822 Bremen, 28.05.1944 |
|
(…) |
|
|
* * *
|
Bibliografia: |
|
Blair Clay - Hitlera Wojna U-bootów tom I i II |
|
Busch Rainer/Röll Hans-Joachim: Der U-Boot-Krieg: Die U-boot-Kommandanten tom 1 |
|
Busch Rainer/Röll Hans-Joachim: Der U-Boot-Krieg: Der U-Boot-Bau auf Deutschen Werften von 1935 bis 1945 tom 2 |
|
Busch Rainer/Röll Hans-Joachim: Der U-Boot-Krieg: Deutsche U-Boot-Erfolge von September 1939 bis Mai 1945 tom 3 |
|
Busch Rainer/Röll Hans-Joachim: Der U-Boot-Krieg: Deutsche U-Boot-Verluste von September 1939 bis Mai 1945 tom 4 |
|
Busch Rainer/Röll Hans-Joachim: Der U-Boot-Krieg: Die Ritterkreuzträger der U-Boot-Waffe von 1939 bis Mai 1945 tom 5 |
|
Ritschel Herbert - Kurzfassung Kriegstagebücher Deutscher U-boote 1939 - 1945 |
|
Rohwer Jürgen: Axis Submarine Successes 1939 - 1945 |
|
Trojca Waldemar - U-bootwaffe 1939-1945 cz. 1, 2, 3 |
|
Urbanke Axel - Die Versorger der "Grauen Wolfe" |
|
Wynn Kenneth U-Boot-Operationen im Zweiten Weltkrieg Einsatzgeschichte U1-U510 tom 1 |
* * *
Poniżej: godło U 448 (źródło: internet)


Brak komentarzy:
Prześlij komentarz