sobota, 31 grudnia 2016

Z cyklu okręty wojenne ... cz. 37 FS SAGITAIRE [II] (M 650)



FS SAGITTAIRE [II] (M 650) francuski niszczyciel min typu Tripartite, będącego owocem połączonej współpracy trzech krajów: Francji, Belgii i Holandii. Oprócz w/w państw użytkownikami jednostek tego typu są także: Pakistan, Indonezja, Łotwa i Bułgaria (dwa ostatnie kraje nabyły jednostki uprzednio wycofane ze służby w Belgijskiej i Holenderskiej Marynarce Wojennej). FS SAGITTARIE jest drugą jednostką tego typu noszącą tę nazwę i oznaczenie - pierwsza została sprzedana w 1992 roku do Pakistanu, gdzie do dnia dzisiejszego pełni służbę pod nazwą MUNSIF (M 166). Budowniczym okrętu była wchodząca w skład koncernu DCN stocznia w Lorient a podniesienie na nim bandery miało miejsce 02.04.1996 roku.

FS SAGITTAIRE [II] (M 650) French minehunter type Tripartite – type created from the combined cooperation of three countries: France, Belgium and Netherlands. Apart from the above mentioned countries current users of units of this type are: Pakistan, Indonesia, Latvia and Bulgaria (the last two countries acquired units previously withdrawn from service in the Belgian and Dutch Navy). FS SAGITAIRE is the second unit of this type bearing the name and the pennant number – first units was sold in 1992 to Pakistan, where she is still in service as MUNSIF (M 166). The builder of this ship was entering in the company DCN shipyard in Lorient and raising the flag on it took place in 04.02.1996.

Jednostki typuTripartite / Units type Tripartite:
Francja / France – inna nazwa typu – Eridian / other name of the type – Eridian, budowniczy / builder: DCN Lorient.
  • FS ERIDIAN (M 641) – wodowanie / launched: 07.03.1981, wcielenie do służby / commissioned: 14.04.1984, 
  • FS CASSIOPEE (M 642) – wodowanie / launched: 26.09.1981, wcielenie do służby / commissioned: 05.05.1984, 
  • FS ANDROMEDE (M 643) – wodowanie / launched: 22.05.1982, wcielenie do służby / commissioned: 19.10.1984, 
  • FS PEGASE (M 644) – wodowanie / launched: 23.04.1983, wcielenie do służby / commissioned: 30.05.1985, 
  • FS ORION (M 645) – wodowanie / launched: 06.02.1985, wcielenie do służby / commissioned: 14.01.1986, 
  • FS CROIX DE SUD (M 646) – wodowanie / launched: 06.02.1985, wcielenie do służby / commissioned: 14.11.1986, 
  • FS AIGLE (M 647) – wodowanie / launched: 08.03.1986, wcielenie do służby / commissioned: 01.07.1987, 
  • FS LYRE (M 648) – wodowanie / launched: 15.11.1986, wcielenie do służby / commissioned: 16.12.1987, 
  • FS PERSEE (M 649) – wodowanie / launched: 18.06.1987, wcielenie do służby / commissioned: 06.10.1988, wycofany ze służby / decommissioned: 08.07.2009 
  • FS SAGITTAIRE [I] (M 650) – wodowanie / launched: ---, wcielenie do służby / commissioned:27.07.1989, wycofany ze służby: 24.09.1992 i sprzedany Pakistanowi / decommissioned: 24.09.1992 and sold to Pakistan [patrz Pakistan / see Pakistan], 
  • FS SAGITTAIRE [II] (M 650) – wodowanie / launched: 14.01.1995, wcielenie do służby / commissioned: 02.04.1996, 
  • FS VERSEAU (M 651) ex BNS IRIS (M 920) – wcielenie do służby / commissioned: 1997, wycofanie ze służby / decommissioned: 12.02.2010, 
  • FS CEPHEE (M 652) ex BNS FUCHSIA (M 919) – wcielenie do służby / commissioned: 1997, 
  • FS CAPRICORNE (M 653) ex BNS DIANTHUS (M 918) – wcielenie do służby / commissioned: 1997,

Belgia / Belgium – nieoficjalna nazwa typu – Flower / non-official name of the type – Flower, budowniczy (kooperacja) / builder (cooperation): Beliard-Werft / Werk Ostende.
  • BNS ASTER (M 915) – wodowanie / launched: 06.06.1985, wcielenie do służby / commissioned: 16.12.1985, 
  • BNS BELLIS (M 916) – wodowanie / launched: 14.02.1986, wcielenie do służby / commissioned: 13.08.1986, 
  • BNS CROCUS (M 917) – wodowanie / launched: 02.10.1985, wcielenie do służby / commissioned: 05.02.1987, 
  • BNS DIANTHUS (M 918) – wodowanie / launched: 16.04.1986, wcielenie do służby / commissioned: 18.08.1987, wycofany ze służby i umieszczony w rezerwie w 1993, w 1997 sprzedany Francji / decommissioned and placed in reserve in 1993, in 1997 sold to France [patrz Francja / see France], 
  • BNS FUCHSIA (M 919) – wodowanie / launched: 21.11.1986, wcielenie do służby / commissioned: 20.02.1988, wycofany ze służby i umieszczony w rezerwie w 1993, w 1997 sprzedany Francji / decommissioned and placed in reserve in 1993, in 1997 sold to France [patrz Francja / see France], 
  • BNS IRIS (M 920) – wodowanie / launched: 18.06.1987, wcielenie do służby / commissioned: 06.10.1988, wycofany ze służby i umieszczony w rezerwie w 1993, w 1997 sprzedany Francji / decommissioned and placed in reserve in 1993, in 1997 sold to France [patrz Francja / see France], 
  • BNS LOBELIA (M 921) – wodowanie / launched: 03.02.1988, wcielenie do służby / commissioned: 09.05.1989, 
  • BNS MYOSOTIS (M 922) – wodowanie / launched: 04.08.1988, wcielenie do służby / commissioned: 14.12.1989, wycofany ze służby w 2004 i w 2007 sprzedany Bułgarii / decommissioned in 2004 and In 2007 sold to Bulgaria [patrz Bułgaria / see Bulgaria], 
  • BNS NARCIS (M 923) – wodowanie / launched: 30.03.1990, wcielenie do służby / commissioned: 27.09.1990,
  • BNS PRIMULA (M 924) – wodowanie / launched: 20.12.1990, wcielenie do służby / commissioned: 29.05.1991,

Holandia / Netherlands – inna nazwa typu – Alkmaar / other name of the type – Alkmaar, budowniczy / builder: Van der Giessen-de Noord Krimpen.
  • HNLMS ALKMAAR (M 850) – wodowanie / launched: 18.05.1982, wcielenie do służby / commissioned: 28.05.1983, wycofany ze służby: 15.05.2000 i w 2007 roku sprzedany Łotwie / decommissioned: 15.05.2000 and In 2007 sold Latvia [patrz Łotwa / see Latvia],
  • HNLMS DELFZIJL (M 851) – wodowanie / launched: 29.10.1982, wcielenie do służby / commissioned: 17.08.1983, wycofany ze służby: 19.06.2000 i w 2007 sprzedany Łotwie / decommissioned: 19.06.2000 and In 2007 sold to Latvia [patrz Łotwa / see Latvia], 
  • HNLMS DORDRECHT (M 852) – wodowanie / launched: 26.02.1983, wcielenie do służby / commissioned: 16.11.1983, wycofany ze służby: 05.07.2000 i w 2007 sprzedany Łotwie / decommissioned: 05.07.200 and in 2007 sold to Latvia [patrz Łotwa / see Latvia], 
  • HNLMS HAARLEM (M 853) – wodowanie / launched: 09.07.1983, wcielenie do służby / commissioned: 12.04.1984, wycofany ze służby / decommissioned: 2011, 
  • HNLMS HARLINGEN (M 854) – wodowanie / launched: 09.07.1983, wcielenie do służby / commissioned: 12.04.1984, wycofany ze służby: 01.01.2003 i w 2007 sprzedany Łotwie / decommissioned: 01.01.2003 and in 2007 sold to Latvia [patrz Łotwa / see Latvia], 
  • HNLMS SCHEVENINGEN (M 855) – wodowanie / launched: 02.12.1983, wcielenie do służby / commissioned: 18.07.1984, wycofany ze służby: 01.01.2003 i w 2007 roku sprzedany Łotwie / decommissioned: 01.01.2003 and In 2007 sold to Latvia [ patrz Łotwa / see Latvia], 
  • HNLMS MAASLUIS (M 856) – wodowanie / launched: 05.05.1984, wcielenie do służby / commissioned: 12.12.1984, wycofany ze służby / decommissioned: 2011, 
  • HNLMS MAKKUM (M 857) – wodowanie / launched: 23.02.1985, wcielenie do służby / commissioned: 13.05.1985, 
  • HNLMS MIDDELBURG (M 858) – wodowanie / launched: 22.11.1986, wcielenie do służby / commissioned: 10.12.1986, wycofany ze służby / decommissioned: 2011, 
  • HNLMS HELLEVOETSLUIS (M 859) – wodowanie / launched: 22.11.1986, wcielenie do służby / commissioned: 20.02.1987, wycofanie ze służby / decommissioned: 2011, 
  • HNLMS SCHIEDAM (M 860) – wodowanie / launched: 26.04.1986, wcielenie do służby / commissioned: 09.07.1986, 
  • HNLMS URK (M 861) – wodowanie / launched: 04.10.1986, wcielenie do służby / commissioned: 10.12.1986, 
  • HNLMS ZIERIKZEE (M 862) – wodowanie / launched: 04.10.1986, wcielenie do służby / commissioned: 07.05.1987, 
  • HNLMS VLAARDINGEN [II] (M 863) – wodowanie / launched: 10.12.1988, wcielenie do służby / commissioned: 15.03.1989, 
  • HNLMS WILLEMSTAD [II] (M 864) – wodowanie / launched: 27.01.1989, wcielenie do służby / commissioned: 20.09.1989,

Pakistan / Pakistan – inne oznaczenie – typ Munsif / other designation – type Munsif, budowniczy / builder: DCN Lorient (M 166, M 167), PN Dockyard, Karachi (M 168).
  • MUNSIF (M 166) ex FS SAGITTAIRE [I] (M 650) –wcielenie do służby / commissioned: 1992, 
  • MUHAFIZ (M 167) – wodowanie / launched: 08.07.1995, wcielenie do służby / commissioned: 15.04.1996, 
  • MUJAHID (M 168) – wodowanie / launched: 28.01.1997, wcielenie do służby / commissioned: 09.07.1998,

Indonezja / Indonesia – inne nazwa typuPulau Rengat / other name of the type – Pulau Regnat, budowniczy / builder: Van der Giessen-de Noord Krimpen.
  • PULAU RENGAT (711) ex HNLMS WILLEMSTAD [I] – wodowanie / launched: 23.07.1987, wcielenie do służby / commissioned: 26.03.1988, 
  • PULAU RUPAT (712) ex HNLMS VLAARDINGEN [I] – wodowanie / launched: 27.08.1987, wcielenie do służby / commissioned: 26.03.1988,

Łotwa / Latvia – inna nazwa typu – Imanta / other name of the type – Imanta, budowniczy / builder: Van der Giessen-de Noord Krimpen.
  • LNS IMANTA (M-04) ex HLMS HARLINGEN (M 854) – wcielenie do służby / commissioned: 06.03.2007, 
  • LNS VIESTURS (M-05) ex HNLMS SCHEVENINGEN (M 855) –wcielenie do służby / commissioned: 05.09.2007,
  •  LNS TALIVALDIS (M -06) ex HNLMS DORDRECHT (M 852) – wcielenie do służby / commissioned: ?.01.2008, 
  • LNS VISVALDIS (M-07) ex HNLMS DELFZIJL (M 851) –wcielenie do służby / commissioned: ?.10.2008, 
  • LNS RUSINS (M -08) ex HNLMS ALKMAAR (M 850) – wcielenie do służby / commissioned: ?.08.2011,

Bułgaria / Bulgaria budowniczy (kooperacja) / builder (cooperation): Beliard-Werft / Werk Ostende
  • TSIBAR (32) ex BNS MYOSOTIS (M 922) – wcielenie do służby / commissioned: ?

Dane techniczne jednostek typu Eridian / Technical data units type Eridian:
  • Wyporność / Displacement (pełna / full): 615 ton / tons, 
  • Wymiary (d. x s. x z.) / Dimensions (l. x b. x d.): 51.5 x 8.90 x 3.80 m, 
  • Kadłub (typ i materiał) / hull (type & material): 
    • pojedynczy – tworzywo sztuczne wzmocnione włóknem szklanym/ monohull - glass-reinforced plastic, 
  • Napęd / propulsion: spalinowy / diesel, 
    • 1 silnik diesla / 1 diesel engine: Werkspoor-Wartsila ARUB 215V12 o mocy / with power 1.400 kW, 
    • 1 śruba / 1 propeller, 
  • Prędkość / Speed: 15 węzłów / knots, 
  • Zasięg / Range: 3000 Mm /Sm przy prędkości /at speed 12 węzłów / knots, 
  • Wyposażenie elektroniczne / Electronic equipment: 
    • 1 radar nawigacyjny / 1 navigation radar Racal-Decca DRBN-38, 
    • 1 sonar DUBM-21E (TSM 2022 Mk3), 
    • 1 sonar SPIV, 
    • system radiowo – nawigacyjny / radionavigation system: Syledis, 
    • system komunikacji satelitarnej  / satelite communications system: Inmarsat mini M, 
  • Uzbrojenie / Armament: 
    • 1 x I działko automatyczne Giat F2 kal. 20 mm / 1 x I Giat F2 automatic cannon cal. 20 mm, 
    • 2 x I ciężkie karabiny maszynowe / 2 x I heavy machine guns cal. 12, 7 mm, 
    • 2 x I karabiny maszynowe kal. 7.62 mm / 2 x I machine guns cal. 7.62 mm, 
    • zdalnie sterowane pojazdy podwodne do unieszkodliwiana min / remotely operated mine disposal vehicles: PAP 104 lub / or: SAAB Bofors Double Eagle Mk 2,
  • Załoga / Crew: 49 os. / pers.
Poniżej: zdjęcia FS SAGITTAIRE [II] (M 650) wykonane w Kilonii / Below: photos FS SAGITTAIRE [II] (M 650) that was taken in Kiel (aby powiększyć kliknij na zdjęcie / to enlarge click on the photo).


































Bibliografia / Bibliography:

piątek, 23 grudnia 2016

Z cyklu holowniki ... cz. 2 - HERKULES II

HERKULES II (IMO: 6611150, MMSI: ---, Sygnał wywoławczy: SQMR) – holownik portowo – redowy zbudowany przez duńską stocznię Svendborg Skibsvaeerft w Svendborgu na zamówienie Zarządu Portu Gdańsk. Od 1984 roku holownik pracował w Wydziale Usług Żeglugowych Morskiego Portu w Gdańsku. Pomiędzy 1991 a 2014 właścicielem holownika był „WUŻ” Port and Maritime Services Ltd. Sp. z o. o. W 2014 roku wycofany ze służby i sprzedany greckiemu armatorowi, 12 czerwca 2014 roku wraz z siostrzanym holownikiem ATLAS II, wyruszył z Gdańska do Senegalu. Obecnie holownik nosi banderę Nigerii i nazwę WAF 1.

HERKULES II (IMO: 6611150, MMSI: ---, Call Sign: SQMR) – harbor-roadstead tug built by Danish shipyard Svendborg Skibsvaeerft in Svendborg on order Gdansk Port Authority. Since 1984 she worked for the Department of Shipping Services Port of Gdansk. Between 1991 and 2014 the owner of the tug was „WUŻ” Port and Maritime Services Ltd. Sp. z o. o. In 2014 decommissioned and sold to Greek shipowner, June 12, 2014, together with its sister tug ATLAS II set sail from Gdansk to Senegal. Currently tug bears the flag of Nigeria and the name WAF 1.

Jednostki typu Zeus / Units type Zeus:

  • ATLAS II – numer stoczniowy / yards number: 115, rok budowy / year of built: 01.06.1966, los /fate: (jak wyżej / as above), 
  • CYKLOP – numer stoczniowy / yards number: 114, rok budowy / year of built: 10.06.1966, los /fate: w służbie / in service, 
  • HERKULES II – numer stoczniowy / yards number: 116 / n/a, rok budowy / year of built: 01.08.1966, los /fate: sprzedany w 2014 i przemianowany na WAF 1 / sold & renamed to WAF 1, 
  • HERAKLES – numer stoczniowy / yards number: 117, rok budowy / year of built: 05.08.1966, los /fate: zezłomowany w Gdańsku w 2012 roku / scrapped in Gdansk in 2012, 
  • KRONOS – numer stoczniowy / yards number: 118, rok budowy / year of built: 1966, los /fate: sprzedany ukraińskiemu armatorowi w 2016 roku / sold to Ukrainian shipowner in 2016, 
  • ZEUS – numer stoczniowy / yards number: 113, rok budowy / year of built: 30.03.1966, los /fate: w służbie / in service.

Dane techniczne / Technical data:

  • Wyporność / Displacement (pełna / full): 186 ton / tons, 
  • Wymiary (d. x s. x z.) / Dimensions (l. x b. x d.): 28,58 x 8,00 x 3,25 m,
  • Kadłub (materiał) / Hull (material): stal / steel, 
  • Ilość pokładów / Deck number: 1, 
  • Napęd / Propulsion: spalinowy / diesel, 
    • 2 silniki diesla: / 2 diesel engines: B&W DE 26-MTB F40 o łącznej mocy / with total power 1214 kW / 1651 HP, 
    • 1 śruba / 1 propeller, 
  • Prędkość / Speed: 10,0 węzła / knots, 
  • Wyposażenie pokładowe / Deck equipment: 
    • holownicze / towing: 
      • 1 hak holowniczy / 1 towing hook, 
        • uciąg / bollard pull: 23,5 t., 
      • kabestan / capstan: 5 t., 
      • automatyczna wciągarka holownicza typu: Towimor z bębnem holowniczym – stalowa lina o długości 600 m. i średnicy 36 mm / automatic towing winch type: Towimor with towing drum – steel cable with a length of 600 m & a diameter of 36 mm, 
    • kotwiczne / anchor: 
      • 2 kotwice obsługiwane przez elektryczną windę kotwiczną: / 2 anchors operated by an electric wind lass, 
    • wyposażenie przeciw pożarowe - ratunkowe / fire fighting – salvage equipment: 
      • 1 pompa pożarowa / 1 fire pump, 
      • 1 umieszczone na sterówce działko wodne / 1 placed on a wheelhouse water cannon, 
    • wyposażenie ratunkowo – nawigacyjne / rescue – navigation equipment: 
      • 4 tratwy pneumatyczne, każda dla 10 osób / 4 pneumatic rafts, each for 10 pesons, 
      • kamizelki ratunkowe / life jackets, 
      • 2 radary oraz pławy EPIRB i SART / 2 radars and buoys EPIRB & SART, 
      • autopilot,
      • odbiorniki Navtex, GPS / Navtex, GPS receivers, 
      • AIS, 
      • echosonda / echo sounder, 
      • kompas magnetyczny / magnetic compass, 
  • Pojemność zbiorników / Tanks capacities: 
    • paliwo / fuel: 55,4 cbm, 
    • woda / water: 8,90 cbm, 
    • olej smarny / lube oil:  0,8 cbm, 
  • Załoga / Crew: 12 os. / pers.

Poniżej zdjęcia holownika HERKULES II / Below photos tug HERKULES II (aby powiększyć kliknij na zdjęcie / to enlarge click on the photo).



Bibliografia / Bibliography:
Danielewicz Waldemar – Polskie Holowniki Morskie 1920 – 2015, POWR Porta Mare
PRS 2013


Z cyklu holowniki ... cz. 1 - ATLAS II



ATLAS II (IMO: 6611071, MMSI: ---, Sygnał wywoławczy: SQMK) – holownik portowo – redowy zbudowany przez duńską stocznię Svendborg Skibsvaeerft w Svendborgu na zamówienie Zarządu Portu Gdańsk. Od 1984 roku holownik pracował w Wydziale Usług Żeglugowych Morskiego Portu w Gdańsku. Pomiędzy 1991 a 2014 właścicielem holownika był „WUŻ” Port and Maritime Services Ltd. Sp. z o. o. W 2014 roku wycofany ze służby i sprzedany greckiemu armatorowi, 12 czerwca 2014 roku wraz z siostrzanym holownikiem HERKULES II, wyruszył z Gdańska do Senegalu. Obecnie holownik nosi banderę Nigerii i nazwę WAF 2.

ATLAS II (IMO: 6611071, MMSI: ---, Call Sign: SQMK) – harbor-roadstead tug built by Danish shipyard Svendborg Skibsvaeerft in Svendborg on order Gdansk Port Authority. Since 1984 she worked for the Department of Shipping Services Port of Gdansk. Between 1991 and 2014 the owner of the tug was „WUŻ” Port and Maritime Services Ltd. Sp. z o. o. In 2014 decommissioned and sold to Greek shipowner, June 12, 2014, together with its sister tug HERKULES II set sail from Gdansk to Senegal. Currently tug bears the flag of Nigeria and the name WAF 2.

Jednostki typu Zeus / Units type Zeus:

  • ATLAS II – numer stoczniowy / yards number: 115, rok budowy / year of built: 01.06.1966, los /fate: (jak wyżej / as above), 
  • CYKLOP – numer stoczniowy / yards number: 114, rok budowy / year of built: 10.06.1966, los /fate: w służbie / in service, 
  • HERKULES II – numer stoczniowy / yards number: 116 / n/a, rok budowy / year of built: 01.08.1966, los /fate: sprzedany w 2014 i przemianowany na WAF 1 / sold & renamed to WAF 1, 
  • HERAKLES – numer stoczniowy / yards number: 117, rok budowy / year of built: 05.08.1966, los /fate: zezłomowany w Gdańsku w 2012 roku / scrapped in Gdansk in 2012, 
  • KRONOS – numer stoczniowy / yards number: 118, rok budowy / year of built: 1966, los /fate: sprzedany ukraińskiemu armatorowi w 2016 roku / sold to Ukrainian shipowner in 2016, 
  • ZEUS – numer stoczniowy / yards number: 113, rok budowy / year of built: 30.03.1966, los /fate: w służbie / in service.

Dane techniczne / Technical data:

  • Wyporność / Displacement (pełna / full): 186 ton / tons, 
  • Wymiary (d. x s. x z.) / Dimensions (l. x b. x d.): 28,58 x 8,00 x 3,25 m,
  • Kadłub (materiał) / Hull (material): stal / steel, 
  • Ilość pokładów / Deck number: 1, 
  • Napęd / Propulsion: spalinowy / diesel, 
    • 2 silniki diesla: / 2 diesel engines: B&W DE 26-MTB F40 o łącznej mocy / with total power 1214 kW / 1651 HP, 
    • 1 śruba / 1 propeller, 
  • Prędkość / Speed: 10,0 węzła / knots, 
  • Wyposażenie pokładowe / Deck equipment: 
    • holownicze / towing: 
      • 1 hak holowniczy / 1 towing hook, 
        • uciąg / bollard pull: 23,5 t., 
      • kabestan / capstan: 5 t., 
      • automatyczna wciągarka holownicza typu: Towimor z bębnem holowniczym – stalowa lina o długości 600 m. i średnicy 36 mm / automatic towing winch type: Towimor with towing drum – steel cable with a length of 600 m & a diameter of 36 mm, 
    • kotwiczne / anchor: 
      • 2 kotwice obsługiwane przez elektryczną windę kotwiczną: / 2 anchors operated by an electric wind lass, 
    • wyposażenie przeciw pożarowe - ratunkowe / fire fighting – salvage equipment: 
      • 1 pompa pożarowa / 1 fire pump, 
      • 1 umieszczone na sterówce działko wodne / 1 placed on a wheelhouse water cannon, 
    • wyposażenie ratunkowo – nawigacyjne / rescue – navigation equipment: 
      • 4 tratwy pneumatyczne, każda dla 10 osób / 4 pneumatic rafts, each for 10 pesons, 
      • kamizelki ratunkowe / life jackets, 
      • 2 radary oraz pławy EPIRB i SART / 2 radars and buoys EPIRB & SART, 
      • autopilot,
      • odbiorniki Navtex, GPS / Navtex, GPS receivers, 
      • AIS, 
      • echosonda / echo sounder, 
      • kompas magnetyczny / magnetic compass, 
  • Pojemność zbiorników / Tanks capacities: 
    • paliwo / fuel: 55,4 cbm, 
    • woda / water: 8,90 cbm, 
    • olej smarny / lube oil:  0,8 cbm, 
  • Załoga / Crew: 12 os. / pers.


Poniżej zdjęcia holownika ATLAS II / Below photos tug ATLAS II (aby powiększyć kliknij na zdjęcie / to enlarge click on the photo).





Bibliografia / Bibliography:
Danielewicz Waldemar – Polskie Holowniki Morskie 1920 – 2015, POWR Porta Mare
PRS 2013